نقش سیاست های حفظ نخبگان در تقویت همگرایی ملی و پیشرفت: تحلیلی رفتاری از برنامه های توسعه ایران

این پژوهش با رویکرد اقتصاد رفتاری، سیاست های حفظ نخبگان در برنامه های ششم و هفتم توسعه ایران را تحلیل و شکاف های سیاست گذاری را شناسایی می کند.روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی که با بررسی ۱۲ سند رسمی (۲۸۳ صفحه) با کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری، انتخابی) و چک لیست ارزیابی رفتاری انجام شد. یافته ها نشان می دهد که برنامه هفتم نسبت به ششم بهبود رفتاری داشته که در قالب ۱۸۷ کد اولیه، ۴۷ مضمون پایه، ۶ مضمون سازمان دهنده و یک مضمون فراگیر («سیاست گذاری رفتاری در گذار از کنترل به جذابیت») سازمان دهی شد. با این حال، سه شکاف کلیدی باقی مانده: عدم تغییر پیش فرض ساختاری (خروج هنوز آسان تر از ماندن است)، فقدان امید معنوی (بومی سازی ناقص)، و مشارکت صوری نه واقعی (فرآیند محور نشدن). همگرایی ملی در اسناد بیشتر نتیجه محور (شعار) است تا فرآیند محور (مکانیسم رفتاری). در نتیجه حفظ نخبگان نیازمند گذار از «جلوگیری از خروج» به «جذب مشارکت» با تغییر پیش فرض ها، کاهش اصطکاک رفتاری و تقویت هویت مشترک است. سیاست گذاری موثر باید از «دیوار» (محدودیت) و «باج» (مشوق صرف) به «پل» (ارتباط معنوی-مادی) و «خانه» (تعلق و مشارکت) حرکت کند.

کلیدواژه ها:

حفظ نخبگان ، اقتصاد رفتاری ، همگرایی ملی ، برنامه توسعه ، مهاجرت معکوس ، سیاست گذاری رفتاری