نقش معلم توانمند در تحقق اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلم توانمند در تحقق اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش انجام شده است و در این راستا، با بهره گیری از روش تحقیق کیفی از نوع تحلیل محتوای اسنادی و نیز مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از صاحب نظران، مدیران و معلمان نخبه که به روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شده اند، ابعاد گوناگون توانمندی های معلمان و نقش آن ها در تحقق شش راهکار کلیدی و پانزده برنامه راهبردی سند تحول بنیادین مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که معلم توانمند به عنوان محوری ترین عنصر نظام تعلیم و تربیت، نقش های چندگانه و حیاتی در تحقق اهداف سند تحول ایفا می کند که مهم ترین آن ها شامل نقش های «مفسر و منتقد» در حوزه تعمیق باورهای دینی و اخلاقی، «مبدع و نوآور» در حوزه تغییر روش های یاددهی-یادگیری، «مرجع علمی و پژوهشی» در حوزه توسعه فرهنگ پژوهش و مطالعه، «مدیر و راهبر» در حوزه بهبود فرایندهای مدیریت مدرسه، «مربی و تربیت کننده» در حوزه کرامت انسانی و تربیت تمام ساحتی، «ارتباط دهنده و شبکه ساز» در حوزه مشارکت اولیا و جامعه، و «یادگیرنده مستمر» در حوزه ارتقای حرفه ای و به روزرسانی مداوم شایستگی های خود می باشد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تحقق اهداف سند تحول بدون وجود معلمان توانمند در ابعاد پنج گانه شناختی، عاطفی-ارزشی، عملکردی-مهارتی، ارتباطی-اجتماعی و اخلاقی-تربیتی، عملا غیرممکن است و در این میان، توانمندی های اخلاقی-تربیتی و عاطفی-ارزشی، به عنوان بنیادی ترین شایستگی های معلم، نقش کلیدی در ایجاد تحول در نظام آموزشی دارند و سایر توانمندی ها در سایه این دو بعد معنا و کارایی می یابند. همچنین تحلیل یافته ها نشان می دهد که موانع و چالش های متعددی نظیر ضعف نظام جذب و گزینش، کمبود برنامه های توانمندسازی اثربخش، غلبه رویکردهای محتوایی بر تربیتی، فقدان نظام پاداش و تشویق مبتنی بر شایستگی، و بی ثباتی مدیریتی، بر سر راه تحقق نقش معلم توانمند در سند تحول وجود دارد که برای غلبه بر آن ها، نیازمند عزم ملی، اصلاح ساختارهای موجود و سرمایه گذاری هدفمند بر روی معلمان به عنوان سرمایه های اصلی نظام آموزشی هستیم. در پایان، پیشنهادهایی نظیر بازطراحی نظام جذب و گزینش معلمان مبتنی بر شایستگی های محوری، طراحی نظام جامع توانمندسازی حرفه ای، ایجاد شبکه های یادگیری معلمان، تقویت نظام رتبه بندی مبتنی بر عملکرد، و توسعه فرهنگ مشارکت و هم افزایی در مدرسه ارائه شده است تا بتوان از ظرفیت های بی نظیر معلمان توانمند در تحقق اهداف متعالی سند تحول بنیادین بهره برداری نمود و نظام تعلیم و تربیت را به سمت تعالی و پیشرفت سوق داد.

کلیدواژه ها:

معلم توانمند ، سند تحول بنیادین ، آموزش و پرورش ، توانمندسازی معلمان ، تحقق اهداف آموزشی