بررسی و مقایسه علل و عوامل موثر در افت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی مقطع ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه علل و عوامل موثر در افت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی مقطع ابتدایی انجام شده است و در این راستا، با بهره گیری از روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی، ابتدا با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۰ نفر از معلمان، والدین و دانش آموزان دارای افت تحصیلی در ریاضی، عوامل موثر شناسایی و سپس با استفاده از پرسشنامه ای که بر اساس یافته های بخش کیفی طراحی شده بود، داده ها از نمونه ای متشکل از ۳۸۰ دانش آموز پایه چهارم، پنجم و ششم ابتدایی در شهر تهران که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده اند، جمع آوری و با استفاده از روش های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل گردید. یافته های پژوهش نشان می دهد که هفت عامل اصلی شامل عوامل آموزشی-معلمی، عوامل خانوادگی، عوامل فردی-شناختی، عوامل روانی-عاطفی، عوامل محتوایی-کتاب درسی، عوامل محیطی-مدرسه ای، و عوامل اجتماعی-فرهنگی، به ترتیب اهمیت، بیشترین سهم را در افت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی مقطع ابتدایی دارند و در این میان، عوامل آموزشی-معلمی با ضریب بتای ۰/۳۵ و عوامل خانوادگی با ضریب بتای ۰/۲۸، به عنوان دو عامل اصلی و تعیین کننده شناسایی شده اند و این دو عامل، به تنهایی ۴۲ درصد از واریانس افت تحصیلی را تبیین می کنند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که روش های تدریس نامناسب، عدم استفاده از ابزارهای کمک آموزشی و محتوای غیرجذاب، ضعف دانش پایه ریاضی، اضطراب ریاضی، عدم حمایت و نظارت والدین، نداشتن اعتمادبه نفس، و محیط نامناسب مطالعه در خانه و مدرسه، از مهم ترین عوامل موثر بر افت تحصیلی در درس ریاضی هستند و در این میان، عامل «اضطراب ریاضی» با میانگین ۴/۲ از ۵ و «ضعف دانش پایه» با میانگین ۴/۰ از ۵، به عنوان دو عامل فردی-شناختی، تاثیرگذارترین مولفه ها در افت تحصیلی شناسایی شده اند. همچنین تحلیل یافته ها نشان می دهد که تفاوت معناداری بین عوامل موثر بر افت تحصیلی در پایه های مختلف تحصیلی (چهارم، پنجم و ششم) وجود دارد و به عنوان مثال، عوامل آموزشی-معلمی در پایه ششم (میانگین ۴/۵) نسبت به پایه چهارم (میانگین ۳/۸) تاثیر بیشتری دارند، در حالی که عوامل خانوادگی در پایه چهارم (میانگین ۴/۳) نسبت به پایه ششم (میانگین ۳/۶) تاثیر بیشتری دارند و همچنین، تفاوت معناداری بین دانش آموزان دختر و پسر در میزان تاثیرپذیری از عوامل مختلف مشاهده نشد و این یافته، نشان دهنده آن است که علل افت تحصیلی در ریاضی، در هر دو گروه جنسیتی، تا حد زیادی مشابه است.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، درس ریاضی ، مقطع ابتدایی ، عوامل آموزشی ، عوامل خانوادگی ، اضطراب ریاضی