بررسی نقش رابطه معلمان و والدین با دانش آموزان در کنترل و کاهش آسیب های اجتماعی

مقدمه و هدف: نظریه های کنترل اجتماعی و دلبستگی بر نقش محوری روابط نوجوان با والدین و معلمان در پیشگیری از رفتارهای انحرافی تاکید دارند با این حال پژوهش های پیشین به ندرت به بررسی همزمان قدرت تبیین این دو رابطه در بافت فرهنگی ایران پرداخته اند هدف پژوهش حاضر تعیین میزان پیش بینی کنندگی رابطه معلم-دانش آموز و رابطه والد-دانش آموز در کنترل و کاهش آسیب های اجتماعی بود.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی-همبستگی بود جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود حجم نمونه بر اساس قاعده کلاین (۲۰۲۱) ۳۲۰ نفر برآورد شد اما به منظور افت احتمالی ۴۰۰ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب گردید ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رابطه معلم-شاگرد (مورای و زوویچ ۲۰۱۱)، پرسشنامه رابطه والد-فرزند (فاین و همکاران ۱۹۸۳) و پرسشنامه محقق ساخته آسیب های اجتماعی بود روایی محتوایی ابزارها با نظر هفت نفر از متخصصان علوم تربیتی تایید شد و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۷، ۰/۹۱ و ۰/۸۹ محاسبه گردید داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان تحلیل شد.یافته ها: یافته ها نشان داد که بین رابطه معلم-دانش آموز و آسیب های اجتماعی همبستگی منفی و معنادار در سطح ۰/۰۱ (۶۴/۰-r=) وجود دارد همچنین بین رابطه والد-دانش آموز و آسیب های اجتماعی نیز همبستگی منفی و معنادار در سطح ۰/۰۱ (۷۱/۰-r=) مشاهده شد نتایج تحلیل رگرسیون همزمان نشان داد که دو متغیر پیش بین در مجموع ۵۸ درصد از واریانس آسیب های اجتماعی را تبیین می کنند (۵۸/۰=R² و ۰۰۱/۰>p) مقدار بتای استاندارد شده برای رابطه والد-دانش آموز (۵۴/۰- =β و ۰۰۱/۰>p) به طور معناداری بیشتر از رابطه معلم-دانش آموز (۳۹/۰- =β و ۰۱/۰>p) بود.نتیجه گیری: بر اساس یافته های این پژوهش هم مدرسه و هم خانواده به طور مستقل در کنترل آسیب های اجتماعی نقش دارند اما سهم خانواده تعیین کننده تر است طراحی برنامه های پیشگیرانه باید با اولویت توانمندسازی ارتباطی والدین و به طور موازی ارتقاء رابطه معلم-دانش آموز انجام شود.

کلیدواژه ها:

رابطه معلم-دانش آموز ، رابطه والد-فرزند ، آسیب های اجتماعی ، کنترل اجتماعی ، دانش آموزان دبیرستانی