تاثیر آموزش مهارت های هیجانی و اجتماعی بر کاهش افت تحصیلی دانش آموزان

افت تحصیلی یکی از چالش های مزمن نظام های آموزشی است که پیامدهایی چون کاهش انگیزش، ترک تحصیل، آسیب های روانی و هزینه های اجتماعی گسترده را در پی دارد. در سال های اخیر، توجه پژوهشگران از تمرکز صرف بر عوامل شناختی به بررسی نقش متغیرهای عاطفی و اجتماعی در موفقیت تحصیلی معطوف شده است. آموزش مهارت های هیجانی و اجتماعی (Social-Emotional Learning: SEL) به عنوان رویکردی جامع، بر پرورش توانایی هایی همچون خودآگاهی، خودتنظیمی، همدلی، مسئولیت پذیری و مهارت های ارتباطی تاکید دارد. شواهد پژوهشی نشان می دهد دانش آموزانی که از مهارت های هیجانی و اجتماعی بالاتری برخوردارند، در مدیریت استرس، حل تعارض، تمرکز بر تکالیف درسی و تعامل سازنده با معلمان و همسالان موفق تر عمل می کنند و در نتیجه احتمال افت تحصیلی در آنان کاهش می یابد. هدف این مقاله، تبیین رابطه آموزش مهارت های هیجانی و اجتماعی با کاهش افت تحصیلی در مدارس است. در این راستا، ابتدا مفاهیم کلیدی و مبانی نظری مرتبط با یادگیری اجتماعی عاطفی، نظریه هوش هیجانی، خودتنظیمی و انگیزش تحصیلی بررسی می شود؛ سپس پیشینه پژوهش های داخلی و خارجی مورد تحلیل قرار می گیرد. در ادامه، سازوکارهای تاثیر آموزش مهارت های هیجانی و اجتماعی بر بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش انگیزش، کاهش اضطراب امتحان و ارتقای روابط مدرسه ای تبیین می شود. همچنین چالش های اجرایی این آموزش ها، از جمله کمبود زمان در برنامه درسی، آمادگی ناکافی معلمان و مقاومت فرهنگی بررسی می گردد. نتایج تحلیلی نشان می دهد آموزش نظام مند مهارت های هیجانی و اجتماعی، در صورتی که به صورت یک برنامه فراگیر مدرسه ای و نه صرفا فعالیتی مقطعی اجرا شود، می تواند به بهبود شاخص های پیشرفت تحصیلی و کاهش افت درسی منجر شود. بر این اساس، توصیه می شود سیاست گذاران آموزشی با بازنگری در برنامه های درسی و تقویت توانمندی معلمان، زمینه نهادینه سازی آموزش مهارت های هیجانی و اجتماعی را در مدارس فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

مهارت های هیجانی و اجتماعی ، افت تحصیلی ، یادگیری اجتماعی عاطفی ، هوش هیجانی ، انگیزش تحصیلی ، خودتنظیمی ، سلامت روان دانش آموزان