بررسی و تبیین فضای مجازی و نقش آن در درگیری تحصیلی فراگیران: مرور سیستماتیک

هدف: توسعه شتابان فناوری های دیجیتال، زیست جهان دانش آموزان را دگرگون کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیستماتیک و تبیین جامع نقش فضای مجازی در ابعاد سه گانه درگیری تحصیلی (رفتاری، شناختی و عاطفی) دانش آموزان انجام شد.روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و بر اساس پروتکل بین المللی پریزما (PRISMA ۲۰۲۰) صورت گرفت. برای این منظور، جستجوی گسترده ای در پایگاه های اطلاعاتی معتبر بین المللی (ساینس دایرکت، اسکوپوس، گوگل اسکالر) و sid ، مگیران با استفاده از کلیدواژه های مرتبط تا سال ۲۰۲۶ انجام شد. پس از غربالگری اولیه و ارزیابی کیفیت روش شناختی بر اساس چک لیست موسسه جونا برینگز (JBI)، در مجموع ۲۸ مقاله اصیل پژوهشی واجد شرایط ورود به فرآیند سنتز روایتی-مضمونی تشخیص داده شدند.یافته ها: سنتز شواهد نشان داد که فضای مجازی واجد نقشی دوگانه و پارادوکسیکال است. از یک سو، استفاده خودتنظیم یافته از پلتفرم های آموزشی استاندارد از طریق ارضای نیاز به خودمختاری و شایستگی، پیش بین مثبت درگیری شناختی و عاطفی است. از سوی دیگر، مصرف افراطی شبکه های اجتماعی تجاری و بازی های آنلاین، به دلیل پدیده چندوظیفگی (مالتی تسکینگ) بار شناختی حافظه فعال را افزایش داده و با فعال سازی سیستم پاداش دوپامینی، منجر به اهمال کاری دیجیتال، افت شدید درگیری رفتاری و بروز فرسودگی عاطفی می گردد. همچنین مشخص شد که خودتنظیمی دانش آموز و نظارت حمایتی والدین، نقشی کلیدی در تعدیل این رابطه دارند.نتیجه گیری: فضای مجازی به خودی خود اثری خطی و مطلق بر رفتارهای تحصیلی ندارد؛ بلکه مجهز ساختن یادگیرندگان به مهارت های خودنظارتی و ارتقای سواد رسانه ای خانواده ها، کلید تبدیل این چالش ساختاری به یک فرصت تحولی و شتاب دهنده علمی در نظام آموزشی معاصر است.

کلیدواژه ها:

فضای مجازی ، درگیری تحصیلی ، مرور سیستماتیک