بررسی ویژگی های روان سنجی، روایی تشخیصی و پایایی مقیاس رتبه بندی اتیسم گیلیام ۳ (GARS۳) در کودکان و نوجوانان دارای اختلال طیف اتیسم

اختلال طیف اتیسم به عنوان یکی از پیچیده ترین اختلالات رشدیعصبی، نیازمند ابزارهای سنجش دقیق، معتبر و قابل اعتماد برای تشخیص زودهنگام و مداخله درمانی است. مقیاس رتبه بندی اتیسم گیلیام نسخه سوم، یکی از پرکاربردترین ابزارهای خودگزارشی توسط والدین و متخصصان برای شناسایی علائم بالینی این اختلال محسوب می شود. با این حال، بومی سازی و بررسی ویژگی های روان سنجی این ابزار در جمعیت ایرانی به دلیل تفاوت های فرهنگی، زبانی و الگوهای رفتاری، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی روایی صوری، روایی محتوایی، روایی سازه، روایی تشخیصی و پایایی نسخه فارسی مقیاس مذکور در کودکان و نوجوانان ایرانی بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفیتحلیلی به شیوه همبستگی و روایی یابی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال طیف اتیسم و کودکان هم سن و سال با رشد طبیعی مراجعه کننده به مراکز خدمات توانبخشی و روان شناسی شهر تهران بود. نمونه پژوهش شامل تعداد مشخصی از این کودکان بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه بومی سازی شده، مصاحبه بالینی ساختاریافته و آزمون تشخیصی اتیسم گردآوری شدند. یافته ها نشان داد که ساختار عاملی چهارگانه مقیاس با داده های تجربی همخوانی دارد. ضریب پایایی داخلی برای کل مقیاس و زیرمقیاس ها در سطح مطلوبی قرار داشت. همچنین، پایایی بازآزمایی با فاصله زمانی دو هفته، ثبات بالایی را نشان داد. در بخش روایی تشخیصی، آستانه برش بهینه برای تمایز بین گروه اتیسم و گروه گواه تعیین گردید که حساسیت و اختصاصیت قابل قبولی را دارا بود. تحلیل های همبستگی با معیار طلایی تشخیص نیز روابط مثبت و معناداری را تایید کرد. نتایج این پژوهش حکایت از آن دارد که نسخه فارسی مقیاس رتبه بندی اتیسم گیلیام نسخه سوم دارای ویژگی های روان سنجی مطلوبی است و می تواند به عنوان یک ابزار غربالگری و کمکی در تشخیص اتیسم در جمعیت ایرانی مورد استفاده قرار گیرد، هرچند توصیه می شود این ابزار به تنهایی برای تشخیص نهایی به کار نرود و در کنار سایر ابزارهای بالینی استفاده شود.

کلیدواژه ها:

مقیاس رتبه بندی اتیسم گیلیام ، اختلال طیف اتیسم ، روایی تشخیصی ، پایایی ، روان سنجی ، کودکان ایرانی ، غربالگری اتیسم