تحلیل تاثیر هنرهای شهری بر توسعه اقتصادی و ایجاد ارزش افزوده مالی: مطالعه موردی منطقه چهار شهرداری شیراز

شهرداری های ایران در دهه های اخیر با چالش جدی تامین مالی پایدار مواجه بوده اند. وابستگی به منابع درآمدی ناپایدار و پایان پذیر، برنامه ریزی بلندمدت را با اختلال مواجه ساخته است. در این میان، بهره مندی از ظرفیت های نهفته در فضاهای شهری برای خلق منابع درآمدی جدید، به یکی از محورهای اصلی مطالعات مدیریت شهری تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش هنرهای شهری به عنوان یک ابزار استراتژیک در توسعه اقتصادی و ایجاد ارزش افزوده مالی برای منطقه چهار شهرداری شیراز انجام شده است. این مطالعه از منظر پارادایمی، در چارچوب اقتصاد خلاق و نظریه مکان سازی خلاق قرار می گیرد و هنر شهری را نه یک هزینه زینتی، بلکه سرمایه ای مولد با بازده اقتصادی قابل اندازه گیری تلقی می کند. منطقه چهار شیراز به عنوان یکی از مناطق برخوردار و توسعه یافته شهری با بافت مسکونی مدرن، مراکز تجاری متعدد و سرانه بالای فضاهای عمومی، پتانسیل استثنایی برای تبدیل شدن به یک قطب گردشگری شهری و مرکز فعالیت های خلاقانه دارد. روش تحقیق، توصیفی-پیمایشی با رویکرد کمی است. جامعه آماری شامل چهار گروه کلیدی ذی نفع شامل صاحبان کسب وکارهای محلی (۲۵۰ نفر)، بازدیدکنندگان و گردشگران شهری (۳۰۰ نفر)، مشاوران املاک (۵۰ نفر) و مدیران و کارشناسان شهری (۳۰ نفر) برآورد گردید. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران و با سطح اطمینان ۹۵ درصد، ۲۱۰ نفر تعیین شد که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم هر گروه توزیع گردید. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای با ۳۲ گویه بود که روایی محتوایی آن توسط پنل ۸ نفره از خبرگان اقتصاد شهری، مدیریت هنر و شهرسازی تایید شد. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۹۱ مورد تایید قرار گرفت. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ انجام شد. یافته های توصیفی نشان داد میانگین تاثیر المان های شاخص شهری بر جذب گردشگر (۴.۴۲)، تاثیر نقاشی های دیواری بر رونق کسب وکارهای محلی (۴.۱۸) و تاثیر هنرهای مشارکتی بر افزایش حس تعلق (۴.۰۵) در سطح بالایی ارزیابی می شود. نتایج آزمون همبستگی پیرسون، رابطه مثبت و معناداری میان سرمایه گذاری در هنرهای شهری و افزایش ارزش معاملاتی املاک (r=۰.۶۸, p<۰.۰۱)، افزایش ساعات اوج ترافیک پیاده در معابر تجاری (r=۰.۷۲, p<۰.۰۱) و افزایش تمایل به پرداخت عوارض نوسازی (r=۰.۵۹, p<۰.۰۱) را نشان داد. مدل سازی معادلات ساختاری نیز آشکار ساخت که هنرهای شهری از دو مسیر کلی به ایجاد ارزش افزوده مالی منجر می شوند: مسیر مستقیم از طریق جذب گردشگر و افزایش فروش کسب وکارها (β=۰.۴۸) و مسیر غیرمستقیم از طریق بهبود تصویر برند منطقه و افزایش ارزش املاک (β=۰.۳۷). مدل نهایی توانست ۶۴ درصد از واریانس ارزش افزوده مالی را تبیین کند. این پژوهش در پایان، چارچوبی عملیاتی شامل چهار استراتژی کلیدی برای شهرداری منطقه چهار ارائه می دهد: ایجاد کمربند هنری-تجاری، طراحی رویدادهای هنری فصلی، مشارکت عمومی-خصوصی در تامین مالی پروژه های هنری، و اندازه گیری نظام مند بازگشت سرمایه پروژه های هنری.

کلیدواژه ها:

هنرهای شهری ، توسعه اقتصادی محلی ، ارزش افزوده مالی ، منطقه چهار شهرداری شیراز ، اقتصاد خلاق ، مکان سازی خلاق ، برندسازی شهری