نقش سکوت های متن در فهم قرآن: مطالعه ای بر ناگفته های قرآنی

سکوت های متن قرآنی، به مثابه حوزه های ناگفته و فروگذارده های ظاهری، یکی از عمیق ترین و در عین حال مغفول مانده ترین لایه های معنایی در مطالعات قرآنی معاصر به شمار می روند. در حالی که بیشتر پژوهش ها بر گزاره های صریح و عبارات آشکار متمرکز بوده اند، آنچه در میان سطور و در فاصله های بیانی نیامده، نقشی تعیین کننده در افق فهم مفسر و مخاطب ایفا می کند. این مقاله با رویکردی توصیفی تحلیلی و با تاکید بر هرمنوتیک متن محور، نشان می دهد که سکوت های عمدی قرآن (از جمله حذف مفعول، ابهام در فاعل، قصه های ناتمام، تکرارهای گزینشی، و فروگذاری جزئیات به ظاهر ضروری) نه به دلیل نقص یا اختصار صرف، بلکه به عنوان راهبردهایی معناآفرین عمل می کنند. این سکوت ها خواننده را به مشارکت فعال، تامل و بازسازی معنا فرا می خوانند و فضایی برای گفت وگوی بی پایان میان متن و مفسر فراهم می آورند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که درک صحیح از قرآن بدون توجه به نظام سکوت های آن، فهمی تک بعدی و سطحی خواهد بود. همچنین، سکوت های قرآنی با اهداف بلاغی، تربیتی و الهیاتی همچون آزمون اراده مخاطب، تعظیم شعایر، اشاره به بدیهیات فرض شده، و رعایت اختصار همراه با ایجاز معنادار پیوند خورده اند. در نهایت، مقاله بر ضرورت تدوین «نظریه سکوت قرآنی» به مثابه شاخه ای نوین در علوم قرآن و تفسیر تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سکوت متن ، ناگفته های قرآنی ، فهم قرآن ، هرمنوتیک قرآنی ، بلاغت سکوت ، فروگذارده های تفسیری