تبیین ابعاد شناختی و فراشناختی یادگیری خودتنظیم و دلالت های آن برای ارتقاء بهزیستی تحصیلی دانش آموزان در بستر تعاملات اجتماعی کلاس درس

یادگیری خودتنظیم به عنوان یکی از توانمندی های بنیادین فراگیران در عصر اطلاعات، نقشی محوری در موفقیت تحصیلی و بهزیستی روانشناختی ایفا می کند. این مقاله به تبیین ابعاد شناختی و فراشناختی یادگیری خودتنظیم و دلالت های آن برای ارتقاء بهزیستی تحصیلی دانش آموزان در بستر تعاملات اجتماعی کلاس درس می پردازد. یادگیری خودتنظیم فرآیندی فعال و هدفمند است که در آن دانش آموزان با استفاده از راهبردهای شناختی، فراشناختی، انگیزشی و رفتاری، یادگیری خود را برنامه ریزی، نظارت و ارزشیابی می کنند. بعد شناختی شامل انتخاب و کاربست راهبردهایی مانند تکرار، بسط، سازماندهی و مدیریت منابع اطلاعاتی است که به دانش آموزان امکان می دهد اطلاعات را به شیوه ای موثر پردازش و ذخیره کنند. بعد فراشناختی نیز شامل سه مولفه اصلی برنامه ریزی، نظارت و ارزشیابی است که به دانش آموزان امکان می دهد بر فرآیند تفکر خود آگاهی داشته باشند و آن را هدایت کنند. باورهای خودکارآمدی، انگیزه درونی و نگرش به یادگیری نیز به عنوان مولفه های انگیزشی این فرآیند، نقش واسطه ای در ارتباط میان ابعاد شناختی-فراشناختی و بهزیستی تحصیلی ایفا می کنند. بهزیستی تحصیلی به عنوان یکی از ابعاد مهم سلامت روان دانش آموزان، شامل احساس رضایت از یادگیری، تعلق به مدرسه، روابط مثبت با همسالان و معلمان، و تجربه هیجانات مثبت در محیط تحصیلی است. بستر تعاملات اجتماعی کلاس درس با فراهم آوردن فضایی برای گفت وگو، همکاری، بازخورد متقابل و حمایت عاطفی، می تواند توسعه ابعاد شناختی و فراشناختی یادگیری خودتنظیم را تسهیل کند و به تبع آن، بهزیستی تحصیلی دانش آموزان را ارتقا بخشد. نتیجه نهایی آنکه طراحی محیط های یادگیری غنی از تعاملات اجتماعی و آموزش صریح راهبردهای خودتنظیم، می تواند گامی موثر در جهت ارتقاء همزمان توانمندی های شناختی و بهزیستی روانشناختی دانش آموزان باشد

کلیدواژه ها:

یادگیری خودتنظیم ، ابعاد شناختی ، ابعاد فراشناختی ، بهزیستی تحصیلی ، تعاملات اجتماعی کلاس درس