پیامدهای استفاده همزمان از چند دستگاه هوشمند بر پرت توجهی دیجیتال و حافظه کاری دانش آموزان در بستر یادگیری آنلاین

گسترش روزافزون فناوری های دیجیتال و تغییر نظام آموزشی به سمت یادگیری آنلاین در سال های اخیر، دانش آموزان را در شرایطی قرار داده است که اغلب به طور همزمان از چندین دستگاه هوشمند مانند لپ تاپ، تبلت و گوشی همراه استفاده می کنند. این پدیده که در پژوهش های روانشناسی شناختی از آن با عنوان چندوظیفگی رسانه ای یاد می شود، پیامدهای قابل توجهی برای فرآیندهای بنیادین یادگیری دارد. این مقاله به بررسی پیامدهای استفاده همزمان از چند دستگاه هوشمند بر دو توانایی شناختی اساسی یعنی پرت توجهی دیجیتال و حافظه کاری دانش آموزان می پردازد. پرت توجهی دیجیتال به تمایل فرد برای جابه جایی مکرر توجه میان وظیفه اصلی یادگیری و محرک های دیجیتال نامرتبط اشاره دارد که نتیجه آن کاهش عمق پردازش اطلاعات و افزایش خطاهای شناختی است. حافظه کاری نیز سامانه ای است که اطلاعات را به طور موقت نگهداری و دستکاری می کند و نقشی حیاتی در درک مطلب، حل مسئله و یادگیری مفاهیم پیچیده ایفا می کند. یافته های این بررسی نشان می دهد که استفاده همزمان از چند دستگاه به طور معناداری با افزایش پرت توجهی دیجیتال و کاهش ظرفیت حافظه کاری مرتبط است. این تاثیر منفی از راه چند مکانیسم تبیین می شود: نخست رقابت بر سر منابع توجه محدود که در مدل ظرفیت محدود شناخته می شود، دوم هزینه های ناشی از جابه جایی پی در پی توجه میان وظایف گوناگون، سوم کاهش عمق پردازش به دلیل تقسیم منابع شناختی، و چهارم افزایش بار شناختی اضافی ناشی از مدیریت همزمان چند جریان اطلاعاتی. پژوهش های میدانی نشان داده اند که دانش آموزانی که در حین تماشای ویدئوی آموزشی آنلاین، همزمان به پیام های شبکه اجتماعی پاسخ می دهند یا در مرورگر خود تب های غیرمرتبط باز می کنند، در آزمون های پس از یادگیری عملکرد ضعیف تری دارند و اطلاعات کمتری را به حافظه بلندمدت منتقل می کنند. در پایان مقاله، راهکارهایی مانند آموزش فراشناختی، محدود کردن اعلان ها و طراحی محیط یادگیری تک وظیفه ای برای کاهش پیامدهای منفی این پدیده ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

استفاده همزمان از چند دستگاه ، پرت توجهی دیجیتال ، حافظه کاری ، یادگیری آنلاین ، چندوظیفگی رسانه ای