نقش خانواده در موفقیت تحصیلی دانش آموزان

این پژوهش با هدف تبیین نقش خانواده در موفقیت تحصیلی دانش آموزان، به بررسی جامع ابعاد مختلف حمایتی، عوامل زمینه ای مرتبط با خانواده، و اهمیت تعامل موثر میان خانه و مدرسه پرداخت. با اتخاذ روش تحقیق ترکیبی (پیمایشی و تحلیل محتوا)، داده های کمی از طریق پرسشنامه و داده های کیفی از طریق مصاحبه با دانش آموزان و والدین جمع آوری شد. تحلیل داده های کمی با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS و R و تحلیل داده های کیفی با روش تحلیل مضمون صورت گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که حمایت های عاطفی و تحصیلی خانواده، مشارکت فعال والدین در فرآیند آموزش، و فراهم آوردن محیط مناسب یادگیری در خانه، همبستگی معناداری با موفقیت تحصیلی دانش آموزان دارد. همچنین، سطح تحصیلات و وضعیت اقتصادی-اجتماعی والدین به عنوان عوامل زمینه ای، نقش تعدیل گری در میزان و کیفیت این حمایت ها ایفا می کنند. نتایج کیفی بر اهمیت درک متقابل، گفتگو و ایجاد فضای امن در خانواده تاکید داشت. تعامل سازنده و مستمر میان خانه و مدرسه نیز به عنوان عاملی کلیدی در ارتقاء انگیزه، احساس تعلق و در نهایت عملکرد تحصیلی دانش آموزان شناسایی گردید. بر اساس یافته ها، راهکارهایی در سطوح عملیاتی (برگزاری کارگاه های آموزشی برای والدین، تقویت ارتباط خانه و مدرسه)، پژوهشی (مطالعات تطبیقی، بررسی اثربخشی مداخلات) و سیاستی (تدوین برنامه های ملی حمایت از خانواده، بازنگری در نظام سنجش) ارائه گردید. این پژوهش بر نقش بنیادین خانواده به عنوان اولین و مهم ترین نهاد تربیتی در فرآیند موفقیت تحصیلی تاکید می ورزد و بر لزوم توجه سیاست گذاران و دست اندرکاران آموزشی به تقویت این نهاد مهم صحه می گذارد.

کلیدواژه ها:

خانواده ، موفقیت تحصیلی ، حمایت خانوادگی ، مشارکت والدین ، تعامل خانه و مدرسه ، عوامل زمینه ای خانواده