نقش فعالیت بدنی در کنترل عوامل خطر قلبی–متابولیک در کودکان و نوجوانان: رویکردی فیزیولوژیک

زمینه و هدف: بیماری های قلبی-عروقی عامل اصلی مرگ ومیر در جهان هستند و ریشه بسیاری از این بیماری ها به دوران کودکی و نوجوانی بازمی گردد. شیوع فزاینده عوامل خطر قلبی-متابولیک از جمله چاقی، مقاومت انسولینی، دیس لیپیدمی و پرفشاری خون در کودکان و نوجوانان به یک نگرانی جدی سلامت عمومی تبدیل شده است. فعالیت بدنی به عنوان یک مداخله غیردارویی موثر شناخته می شود، اما مکانیسم های فیزیولوژیک دقیق اثر آن در این گروه سنی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مطالعه مروری، تحلیل یکپارچه مکانیسم های فیزیولوژیک اثر فعالیت بدنی بر کنترل عوامل خطر قلبی-متابولیک در کودکان و نوجوانان می باشد.روش ها: این مطالعه به روش مروری توصیفی-تحلیلی با جستجوی نظام مند در پایگاه های داده PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ انجام شد. مقالات اصلی و مروری مرتبط با مکانیسم های فیزیولوژیک اثر فعالیت بدنی بر عوامل خطر قلبی-متابولیک در گروه سنی ۶ تا ۱۸ سال انتخاب و تحلیل شدند.یافته ها: فعالیت بدنی از طریق چندین مسیر فیزیولوژیک کلیدی عوامل خطر قلبی-متابولیک را تعدیل می کند: ۱) افزایش حساسیت انسولینی از طریق افزایش بیان GLUT۴ و فعال سازی مسیر PI۳K/Akt، ۲) بهبود پروفایل لیپیدی با افزایش HDL-C و کاهش TG و LDL-C از طریق فعال سازی لیپوپروتئین لیپاز، ۳) کاهش فشار خون از طریق بهبود عملکرد اندوتلیال و افزایش نیتریک اکساید، ۴) کاهش التهاب سیستمیک با کاهش CRP، IL-۶ و TNF-α و افزایش آدیپونکتین، و ۵) بهبود ترکیب بدن از طریق کاهش چربی احشایی و افزایش توده بدون چربی. شدت و نوع فعالیت بدنی (هوازی در مقابل مقاومتی) اثرات متفاوتی بر هر یک از این مسیرها دارد. نتیجه گیری: فعالیت بدنی منظم با شدت متوسط تا بالا از طریق مکانیسم های مولکولی، اندوتلیالی و التهابی متعدد، نقش موثری در کنترل عوامل خطر قلبی-متابولیک کودکان و نوجوانان ایفا می کند. طراحی مداخلات فعالیت بدنی هدفمند بر اساس سن، جنس و نوع عامل خطر می تواند راهکاری موثر در پیشگیری از بیماری های قلبی-عروقی در بزرگسالی باشد.