غنا در مراثی اهل بیت(ع): واکاوی یک نزاع لفظی در فقه امامیه

یکی از مواردی که در شریعت از آن نهی شده، غنا می باشد که برخی از آیات و روایات مذهب امامیه ناظر به تحریم آن بوده است. البته روایاتی نیز در مورد استثنای برخی از موارد غنا موجود می باشد که باید مورد بررسی قرار گیرند. مسئله ای که وجود دارد این است که آیا استعمال غنا در مداحی و مرثیه خوانی اهل بیت(ع) از این موارد استثنا است؟ و آیا اصلا حکم تحریم غنا استثنایی دارد؟ و اینکه اساسا در مورد مدح و رثای اهل بیت(ع) غنا صدق می کند یا خیر؟در این موضوع، فقهای امامیه چند دسته شده اند. عده ای همچون شیخ انصاری معتقدند همه ی انواع غنا حرام می باشند و استثنایی از آن وجود ندارد و استعمال غنا در مدح و رثا، تحریم آن شدیدتر است. اما عده ای دیگر همچون محقق اردبیلی معتقدند که غنا حرام می باشد، ولی غنا در مرثیه ی امام حسین(ع) مورد استثنا می باشد. دسته ای دیگر از فقها مانند فیض کاشانی معتقدند که غنا به خودی خود حرام نمی باشد، بلکه اگر با محرمی از محرمات قرین شود حرام می گردد. لذا قرائت قرآن و هر محتوای مستحبی (از قبیل مرثیه ی اهل بیت(ع)) اگر قرین با غنا باشد، نه تنها حرام نیست، بلکه از باب تشویق و ترغیب به خیرات، مستحب نیز می باشد.در این تحقیق با رجوع به فقها و تطبیق اقوال آنها بر یکدیگر پی بردیم که در واقع منشا اصلی بروز این اختلاف اقوال میان علما، معانی متفاوتی هستند که هرکدام از ایشان از غنا مدنظر قرار داده اند. لذا نزاع فقها یک نزاع لفظی است و همگی آنها در این مطلب اتفاق نظر دارند که اگر غنا مقرون به لهو باشد حرام، و اگر مقرون به لهو یا محرم دیگر نباشد جایز است که این نظر بازگشت به عدم حرمت ذاتی غنا دارد. در واقع اگر بتوانیم مفهوم جامعی از غنا را ارائه دهیم که تمام تعاریف فقها را زیر چتر خود قرار دهد، قطعا این اختلاف اقوال از میان برداشته می شود

کلیدواژه ها:

غناء ، مدح ، رثاء ، لهو ، محرم ، طرب.