تحلیل یادگیری و نقش آن در بهبود عملکرد دانش آموزان ریاضی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل یادگیری و نقش آن در بهبود عملکرد دانش آموزان در درس ریاضی انجام شد. ریاضیات به عنوان یکی از دروس پایه و کلیدی در نظام های آموزشی، همواره با چالش افت تحصیلی و عملکرد ضعیف دانش آموزان مواجه بوده است (احمدی و کجباف، ۱۴۰۲). یکی از مهم ترین عواملی که می تواند عملکرد ریاضی را پیش بینی کند، «یادگیری» به معنای فرایند اکتساب دانش و مهارت از طریق مطالعه، تجربه و آموزش است. با این حال، یادگیری یک مفهوم یکسان نیست و سبک های مختلف یادگیری (دیداری، شنیداری، جنبشی)، راهبردهای یادگیری (تکرار، سازماندهی، بسط معنایی)، و انگیزه یادگیری (درونی در مقابل بیرونی) نقش های متفاوتی در عملکرد ریاضی ایفا می کنند (خدابخشی و محمدی، ۱۴۰۲). در این مطالعه همبستگی و تحلیل رگرسیون، ۳۲۰ دانش آموز پایه نهم (۱۵۸ دختر، ۱۶۲ پسر) از مدارس شهر تهران به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و پرسشنامه سبک های یادگیری کلب، پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی، و آزمون ریاضی محقق ساخته را تکمیل کردند. یافته های تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که سبک های یادگیری، راهبردهای یادگیری و انگیزه یادگیری در مجموع ۴۷ درصد از واریانس عملکرد ریاضی را تبیین می کنند (پورشافعی و رضایی، ۱۴۰۱). در میان سبک های یادگیری، سبک «فعال-تجربی» (همگرا) با ضریب بتای ۳۶/۰ قوی ترین پیش بین کننده عملکرد ریاضی بود. در میان راهبردهای یادگیری، راهبرد «بسط معنایی» (ارتباط مطالب جدید با دانش قبلی) با ضریب بتای ۳۲/۰ و راهبرد «سازماندهی» (خلاصه کردن، نمودار کشیدن) با ضریب بتای ۲۸/۰ به ترتیب در رتبه های بعدی قرار داشتند. همچنین، انگیزه درونی (لذت از یادگیری ریاضی) با ضریب بتای ۲۴/۰ پیش بینی کننده قوی تری نسبت به انگیزه بیرونی (نمره، تایید دیگران) بود. نتایج تحلیل تعدیل کنندگی نشان داد که رابطه بین راهبردهای یادگیری و عملکرد ریاضی در دانش آموزان با پیش دانش ریاضی پایین، قوی تر از دانش آموزان با پیش دانش بالا بود (امیری و همکاران، ۱۴۰۰). در مجموع، یافته های این پژوهش نشان می دهد که بهبود عملکرد ریاضی نیازمند توجه همزمان به «چگونه یاد گرفتن» (سبک و راهبرد یادگیری) و «چرا یاد گرفتن» (انگیزه) است و آموزش صرف محتوای ریاضی بدون توجه به فرایند یادگیری کافی نیست.

کلیدواژه ها:

یادگیری ، سبک یادگیری ، راهبرد یادگیری ، انگیزه تحصیلی ، عملکرد ریاضی.