هویت جنسیتی در قاب نظریه ها: از برچسب اختلال تا روایت تنوع

در این پژوهش نگارندگان با مرور گسترده بر سیر تحول مفهوم هویت جنسیتی در تاریخ روان شناسی، از رویکردهای سنتی تا پارادایم های معاصر، به تحلیل تغییر نگاه از آسیب شناسی به تنوع پذیری پرداخته اند. روش این پژوهش از نوع مروری نظری (تحلیل محتوای کیفی متون) بوده و با جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر مانند Google Scholar، PubMed، و SID با کلیدواژه های «هویت جنسیتی»، «ترنس جندر»، «اختلال هویت جنسیتی»، «ناهمخوانی جنسیتی» و «DSM» در بازه زمانی ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که چگونه طبقه بندی «اختلال هویت جنسیتی» در DSM-III جای خود را به «ناهمخوانی جنسیتی» در DSM-۵ و سپس تغییرات تاییدگر در DSM-۵-TR و در نهایت خارج شدن از فصل اختلالات روانی در ICD-۱۱ داده است. همچنین پیامدهای این تغییر پارادایم برای نظام آموزشی، مشاوره خانواده و سلامت روان در ایران تحلیل شده است. در پایان، مجموعه ای از توصیه های عملی برای مشاوران و روانشناسان به منظور ارائه خدمات تاییدگر و کاهش انگ اجتماعی ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

هویت جنسیتی ، ناهمخوانی جنسیتی ، آسیب شناسی روانی ، تنوع جنسیتی