روایت های شخصی و تامل بر رازآلودی وجود

با تکیه بر جریان های پسامدرن، خواستار تغییر پارادایم از «آموزش درباره دین» به «آموزش دینی به مثابه فرایندی روایی و معنابخش» شد و بر روایت های شخصی و تامل بر رازآلودی وجود تاکید ورزید. در سطح پژوهش های تطبیقی، آثاری همچون مطالعه «آموزش دینی در اروپا» (Schreiner, ۲۰۰۹) نشان می دهد که روندهای جهانی به سمت الگوهای غیراعترافی و مهارت محور در حرکت است و جوامعی که هنوز بر مدل های یک سویه تاکید دارند، با چالش مشروعیت و بی ربطی مواجه اند. در همین راستا، پژوهش های صورت گرفته در کشورهای مالزی، اندونزی و ترکیه (Hassan, ۲۰۱۸; Kaymakcan & Meydan, ۲۰۱۲) نیز تصویر مشابهی از بحران در آموزش دینی رسمی به دست می دهند و بر ضرورت بازآفرینی محتوا و روش ها متناسب با زمینه های بومی و جهانی تاکید می کنند. با این همه، خال اصلی در پیشینه موجود، پراکندگی مفهومی و عدم صورت بندی یک بسته منسجم از تمام آسیب ها در تعامل با یکدیگر است. مقالات مروری داخلی انگشت شماری که وجود دارند، یا صرفا به یک جنبه (مثلا تحلیل محتوا) پرداخته اند، یا فاقد تلفیق با نظریه های روزآمد بین المللی بوده اند. درحقیقت، نیاز به پژوهشی که بتواند یافته های پراکنده را در یک مدل چندسطحی تبیین کننده تلفیق کند و به گونه ای انتقادی علل ریشه ای را شناسایی نماید، به شدت احساس می شود. مقاله حاضر با وقوف به این شکاف پژوهشی، ضمن بررسی نظام مند و ترکیبی ادبیات موجود، طرح واره ای مفهومی از آسیب ها در سطوح خرد (کلاس درس)، میانی (برنامه درسی و مدرسه) و کلان (سیاست های فرهنگی-اجتماعی) ارائه می دهد و تلاش می کند به فهمی عمیق تر و راهگشاتر دست یابد.