بررسی مدل ساختاری اثر سرمایه فرهنگی خانواده بر پیشرفت تحصیلی با نقش واسطه ای مشارکت والدین

آموزش و پرورش به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی، نقش اساسی در توسعه فردی و اجتماعی افراد ایفا می کند و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان همواره یکی از شاخص های مهم موفقیت نظام های آموزشی به شمار می رود. پیشرفت تحصیلی نه تنها بیانگر میزان یادگیری و کسب مهارت های علمی توسط دانش آموزان است، بلکه می تواند آینده شغلی، اجتماعی و اقتصادی آنان را نیز تحت تاثیر قرار دهد. از این رو، شناسایی عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان همواره مورد توجه پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت، روان شناسی و جامعه شناسی قرار داشته است. در دهه های اخیر، مطالعات متعدد نشان داده اند که موفقیت تحصیلی دانش آموزان صرفا تحت تاثیر عوامل فردی مانند هوش، انگیزه و توانایی های شناختی قرار ندارد، بلکه عوامل خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی نیز نقش تعیین کننده ای در این زمینه ایفا می کنند. خانواده نخستین و مهم ترین نهاد اجتماعی است که کودک در آن رشد می کند و بسیاری از نگرش ها، ارزش ها، هنجارها و رفتارهای وی در این محیط شکل می گیرد. کیفیت محیط خانوادگی و میزان منابع مادی و غیرمادی موجود در خانواده می تواند فرصت های یادگیری و رشد تحصیلی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهد. در این میان، مفهوم «سرمایه فرهنگی» به عنوان یکی از مهم ترین منابع غیرمادی خانواده، توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده است. سرمایه فرهنگی مفهومی است که نخستین بار توسط جامعه شناس برجسته فرانسوی، پیر بوردیو، مطرح شد و به مجموعه ای از دانش ها، مهارت ها، ارزش ها، نگرش ها، عادات فرهنگی و منابع آموزشی اشاره دارد که افراد از طریق خانواده و محیط اجتماعی خود کسب می کنند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی مدل ساختاری اثر سرمایه فرهنگی خانواده بر پیشرفت تحصیلی با نقش واسطه ای مشارکت والدین پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سرمایه فرهنگی خانواده یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است و این تاثیر تا حد زیادی از طریق مشارکت والدین در فرآیند آموزش و یادگیری اعمال می شود. بنابراین، تقویت سرمایه فرهنگی خانواده و افزایش مشارکت آگاهانه والدین در امور آموزشی می تواند زمینه ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان، بهبود کیفیت یادگیری و تحقق اهداف نظام آموزشی را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

سرمایه فرهنگی ، خانواده ، پیشرفت تحصیلی ، مشارکت والدین ، دانش آموزان