تبیین زمینه گرایی در معماری پایدار شهری ایران بر اساس «اصل نفر دوم»

گسست فزاینده میان معماری معاصر ایران و بسترهای تاریخی فرهنگی، منجر به بحران هویت و اختلال در تداوم روایی فضاهای شهری شده است. هرچند رویکرد زمینه گرایی به عنوان راهکاری رایج مطرح گشته، اما تقلیل آن به بازنمایی های فرمال، مانع از تحقق پایداری هویت مند شده است. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی مفهوم زمینه گرایی از دریچه ی اصل نفر دوم ادموند بیکن، در پی تدوین مدلی عملیاتی است که معماری را به مثابه یک ساختار پیونددهنده بازتعریف نماید. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر رویکرد توصیفی تحلیلی است که با واکاوی پدیدارشناسانه موزه کلمبا اثر پیتر زومتور به انجام رسیده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که گذار از زمینه گرایی فرمال به پایداری هویت مند، نیازمند پذیرش نقش معمار در مقام نفر سوم است، کنش گری که وظیفه دارد از طریق یک سنتز لایه مند در سه ساحت ساختاری، معنایی و ادراکی، دیالکتیک میان میراث گذشته (نفر اول) و ضرورت های معاصر (نفر دوم) را مدیریت کند. مدل پیشنهادی پژوهش ثابت می کند که با استخراج «نظم پنهان» بستر و تبدیل محدودیت های محیطی به الگوریتم های مولد فرم، می توان به بنایی دست یافت که نه یک توده صلب بیگانه، بلکه «فصل تکمیلی» بستر و تضمین کننده ی اصالت مکان در بستر مدرنیته باشد. نتایج این الگو با معرفی ماتریس تصمیم ساز، راهکارهایی عملیاتی برای باز زنده سازی بافت های تاریخی ایران ارائه می دهد که در آن نوآوری معمارانه نه تنها مخل هویت نیست، بلکه عامل پایداری ادراکی و معنایی مکان تلقی می گردد.

کلیدواژه ها:

زمینه گرایی ، اصل نفر دوم ، ادموند بیکن ، پایداری هویت مند ، تداوم روایی ، معماری معاصر ایران ، تلاقی دیالکتیکی