نمایشگرهای ایمنی در جایگاههای سوخت به منزله ابزار فرهنگی در اصلاح رفتار موتورسواران پرخطر (مطالعه موردی شهر اصفهان)

این پژوهش با هدف بررسی تاثیر نصب نمایشگرهای ایمنی در جایگاههای سوخت شهر اصفهان – در قالب طرح پایلوت خرداد ۱۴۰۲) از جمله جایگاه ابن سینا - بر ادراک، خطر، نگرش قانون محوری و رفتار موتورسواران پرخطر انجام شده است. در این نمایشگرها تصاویر واقعی از تصادفات موتورسیکلت به نمایش درآمده است. در نخستین مراحل محتوا شامل تصویر و صوت بود؛ اما به دلیل ملاحظات اجتماعی و حساسیت محتوایی در فضاهای عمومی نسخه نهایی تنها تصاویر همراه با شعار « نفر بعدی نباشیم » و پیام های آموزشی کوتاه را دربر می گرفت. روش پژوهش ترکیبی (کمی - کیفی) است. در بخش کمی داده ها با بهره گیری از پرسش نامه های پیش و پس از مواجهه (= ۳۸۴) آزمون t زوجی، رگرسیون چندگانه و تحلیل عاملی تاییدی (CFA) تحلیل شد. در بخش کیفی نیز مصاحبه های نیمه ساختار یافته و مشاهدات میدانی انجام گرفت. نتایج نشان داد که میانگین ادراک خطر (p < ۰.۰۰۱) و نگرش قانون مداری به طور معناداری افزایش یافته و رفتارهای پرخطر خود گزارش شده کاهش یافته است. تحلیل کیفی سه سازوکار فرهنگی را آشکار کرد: ۱. انسانی سازی خطر و همذات پنداری با قربانیان ۲. ایجاد حس شرم اجتماعی نسبت به تخلف ۳. نهادینه سازی رفتار ایمن در سطح محلی. این یافته ها بیانگر آن است که رسانه های تصویری محیطی در نقاط تصمیم گیری شهری مانند جایگاه های سوخت می توانند به منزله ابزار فرهنگی سودمند در سیاستگذاری های ایمنی شهری عمل کنند. بر این اساس پیشنهادهایی برای گسترش، طرح بومی سازی محتوا و نظارت مستمر به شهرداری اصفهان ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

نمایشگرهای ایمنی ، جایگاههای سوخت ، رفتار پرخطر ، موتورسواران ، فرهنگ ایمنی ، ادراک خطر ، نگرش به قانون مداری ، اصلاح رفتار ترافیکی