تحلیل اثر مداخلات تربیتی مبتنی بر هوش هیجانی بر کاهش مشکلات رفتاری دانش آموزان ابتدایی

دوران کودکی، به ویژه سال های تحصیل در مقطع ابتدایی، یکی از حساس ترین و سرنوشت سازترین مراحل رشد انسان به شمار می آید. در این دوره، کودکان علاوه بر کسب مهارت های شناختی و آموزشی، پایه های شخصیت، هویت اجتماعی، شیوه های تعامل با دیگران و الگوهای رفتاری خود را شکل می دهند. مدرسه به عنوان نخستین نهاد رسمی اجتماعی پس از خانواده، نقشی اساسی در هدایت رشد عاطفی، اجتماعی و رفتاری دانش آموزان ایفا می کند. ازاین رو، کیفیت تجربه های تربیتی و آموزشی در این دوره می تواند تاثیری ماندگار بر سلامت روان، موفقیت تحصیلی و سازگاری اجتماعی کودکان داشته باشد. در سال های اخیر، افزایش گزارش ها درباره مشکلات رفتاری دانش آموزان ابتدایی، از جمله پرخاشگری، نافرمانی، بی توجهی، اضطراب، انزوای اجتماعی، ضعف در کنترل هیجان و اختلال در روابط همسالان، نگرانی های گسترده ای را در میان والدین، معلمان و متخصصان تعلیم و تربیت برانگیخته است. مشکلات رفتاری در کودکان ابتدایی تنها به بروز رفتارهای نامطلوب در کلاس درس محدود نمی شود، بلکه پیامدهای گسترده ای بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی، عزت نفس و سلامت روان آنان دارد. پژوهش ها نشان داده اند کودکانی که در سال های ابتدایی مدرسه با مشکلات رفتاری مواجه هستند، در معرض خطر بیشتری برای افت تحصیلی، ترک تحصیل، بزهکاری در نوجوانی، مشکلات روان شناختی و دشواری در برقراری روابط اجتماعی سالم قرار دارند. از سوی دیگر، این مشکلات می توانند فرآیند آموزش را برای معلمان دشوار کرده و فضای کلاس را از حالت مطلوب آموزشی خارج سازند. بنابراین، شناسایی عوامل موثر بر شکل گیری و تداوم مشکلات رفتاری و طراحی مداخلات موثر برای کاهش آن ها، یکی از اولویت های مهم نظام های آموزشی و تربیتی محسوب می شود. در گذشته، رویکردهای سنتی تربیتی عمدتا بر کنترل رفتار، تنبیه یا تقویت بیرونی تمرکز داشتند؛ اما تحولات علوم روان شناسی و تعلیم و تربیت نشان داده است که رفتار کودکان ریشه در فرایندهای عاطفی، شناختی و اجتماعی پیچیده ای دارد. در این میان، مفهوم «هوش هیجانی» به عنوان یکی از سازه های کلیدی در فهم رفتار انسان، توجه گسترده پژوهشگران و متخصصان را به خود جلب کرده است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل اثر مداخلات تربیتی مبتنی بر هوش هیجانی بر کاهش مشکلات رفتاری دانش آموزان ابتدایی پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مداخلات تربیتی مبتنی بر هوش هیجانی با تقویت مهارت های خودآگاهی، خودتنظیمی، همدلی و مهارت های اجتماعی، نقش موثری در کاهش مشکلات رفتاری دانش آموزان ابتدایی دارند و می توانند به بهبود سازگاری اجتماعی و ارتقای سلامت روان آنان منجر شوند. این رویکرد به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه و اثربخش، زمینه ساز شکل گیری محیطی سالم تر و یادگیری موثرتر در مدارس است.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، مشکلات رفتاری ، دانش آموزان ، آموزش ، یادگیری