صندوق های ثروت ملی و مدیریت ریسک نوسانات قیمت منابع طبیعی

هدف این مقاله، شناسایی چارچوب بهینه مدیریت ریسک نوسانات قیمت منابع طبیعی در صندوق های ثروت ملی با تاکید بر تجربه ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است که با اتکا به روش مروری کتابخانه ای و تحلیل محتوای کیفی جهت دار انجام شده است. فرآیند تحلیل در چهار گام کدگذاری باز، محوری، انتخابی و بررسی داده ها و نگارش یافته ها اجرا گردید که منجر به استخراج چهار مقوله اصلی شامل ساختار نهادی و حاکمیت شرکتی، قاعده مندی ورود و خروج وجوه، شفافیت و گزارش دهی و استراتژی تنوع بخشی دارایی شد. یافته ها نشان می دهد صندوق های موفق جهانی مانند نروژ و ابوظبی با برخورداری از استقلال نهادی، قواعد خودکار مبتنی بر میانگین قیمت بلندمدت، شفافیت بالا و تنوع بخشی فرامرزی، توانسته اند نوسانات بودجه ای را تا حد چشمگیری کاهش دهند. در مقابل، صندوق توسعه ملی ایران علی رغم دارایی قابل توجه، به دلیل برداشت های مکرر خارج از چارچوب، عدم شفافیت، تمرکز سرمایه گذاری در داخل کشور و نبود استقلال عملیاتی، عملکرد تثبیت کنندگی ضعیفی داشته است. نتیجه نهایی آن که صرف ایجاد یک صندوق ثروت ملی کافی نیست، بلکه کیفیت نهادی، قاعده مندی و شفافیت تعیین کننده اصلی موفقیت در مدیریت ریسک نوسانات قیمت منابع طبیعی است.

کلیدواژه ها:

صندوق توسعه ملی ایران ، صندوق ثروت ملی ، مدیریت ریسک ، نوسانات قیمت منابع طبیعی