نگرش مثبت به علم، کار، نظم، آینده نگری، صرفه جویی، خلاقیت، پذیرش تغییر و احترام به حقوق دیگران

نگرش مثبت به علم، کار، نظم، آینده نگری، صرفه جویی، خلاقیت، پذیرش تغییر و احترام به حقوق دیگران، از عناصر فرهنگی موثر در توسعه پایدار به شمار می آیند. عامل ششم، توجه به محیط زیست و منابع طبیعی است. توسعه ای که با تخریب آب، خاک، هوا، جنگل ها و تنوع زیستی همراه باشد، هرچند در ظاهر پیشرفت محسوب شود، در حقیقت پایداری ندارد. عامل هفتم، عدالت آموزشی و اجتماعی است. اگر فرصت های رشد و یادگیری تنها در اختیار گروهی خاص قرار گیرد، جامعه با شکاف های عمیق طبقاتی و کاهش همبستگی اجتماعی روبه رو می شود و توسعه آن ناپایدار خواهد بود. در میان این عوامل، نظام آموزشی نقشی زیرساختی و محوری دارد؛ زیرا بسیاری از عوامل یادشده یا مستقیما از طریق آموزش شکل می گیرند یا کیفیت آن ها به سطح آموزش وابسته است. نظام آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی، مسئول پرورش انسان هایی است که قرار است آینده جامعه را بسازند، آن را اداره کنند، از منابع آن حفاظت کنند، ارزش های آن را منتقل نمایند و برای مسائل پیچیده آن راه حل بیابند. هیچ جامعه ای بدون نظام آموزشی کارآمد نمی تواند مدیران آگاه، شهروندان مسئول، نیروی کار ماهر، پژوهشگران خلاق و خانواده های فرهنگ ساز تربیت کند. به همین دلیل، آموزش و پرورش نه یک بخش حاشیه ای، بلکه قلب تپنده توسعه پایدار محسوب می شود. نظام آموزشی مجموعه ای سازمان یافته از اهداف، برنامه ها، ساختارها، محتواها، روش ها، نیروهای انسانی، قوانین، امکانات و روابطی است که برای تعلیم و تربیت افراد جامعه شکل می گیرد. این نظام از آموزش های رسمی و غیررسمی، مدرسه، دانشگاه، مراکز فنی و حرفه ای، برنامه های تربیتی، سیاست های آموزشی، منابع درسی، معلمان، مدیران و خانواده ها تشکیل می شود. کارکرد نظام آموزشی فقط انتقال محفوظات علمی نیست، بلکه آماده سازی انسان برای زندگی فردی و اجتماعی، رشد متوازن شخصیت، شناخت ارزش ها، تقویت مهارت های زندگی، تربیت اخلاقی، اجتماعی و حرفه ای، و ایجاد آمادگی برای مشارکت در توسعه جامعه است. هر اندازه نظام آموزشی از انسجام، کیفیت، عدالت و روزآمدی بیشتری برخوردار باشد، نقش آن در توسعه پایدار نیز عمیق تر و ثمربخش تر خواهد بود. جایگاه نظام آموزشی در جوامع، جایگاهی راهبردی، تمدن ساز و آینده آفرین است. اگر بخواهیم جامعه را به یک پیکر زنده تشبیه کنیم، آموزش و پرورش همان نهادی است که عقل، حافظه، قدرت یادگیری و توان بازسازی آن را شکل می دهد (بنی جمالی، ۱۴۰۴).