نقش بازخورد الکترونیکی در بهبود عملکرد و پیشرفت تحصیلی

بازخورد یکی از موثرترین عناصر فرایند یادگیری است و در محیط های آنلاین، شکل «بازخورد الکترونیکی» (e-feedback) به خود می گیرد که می تواند به صورت متن، صوت، ویدئو یا نشانه گذاری روی تکالیف و آزمون ها ارائه شود (آقازاده، ۱۳۹۱). پژوهش های داخلی نشان داده اند که بازخورد به موقع، مشخص، سازنده و راه حل محور، به دانش آموزان کمک می کند اشتباهات خود را تشخیص دهند، راه های اصلاح عملکرد را بشناسند و احساس کارآمدی و کنترل بر یادگیری خود را تقویت کنند (فاضلی، ۱۳۹۳؛ رئیسی و موسوی، ۱۴۰۰). در محیط های مجازی، امکاناتی مانند آزمون های برخط با بازخورد فوری، پیام های انفرادی یا گروهی معلم، ویدئوهای کوتاه توضیحی و حاشیه نویسی روی فایل های ارسالی دانش آموزان، فرصت های تازه ای برای ارائه بازخورد فراهم کرده است (نصیری و همکاران، ۱۴۰۰). این بازخوردها می توانند هم جنبه شناختی (راهنمایی درباره محتوا و مهارت ها) و هم جنبه عاطفی–انگیزشی (تشویق، تایید تلاش، کاهش اضطراب) داشته باشند؛ و هر دو بعد در پیشرفت تحصیلی اهمیت دارند (محمدی و همکاران، ۱۳۹۹). با این حال، برخی مطالعات در بافت ایران نشان می دهد که در عمل، به دلیل محدودیت زمان معلمان، تعداد زیاد دانش آموزان و ناآشنایی با روش های بازخورد موثر، بازخوردها اغلب کلی، دیرهنگام و بیشتر نمره محور است (قورچیان و همکاران، ۱۳۹۹؛ صادقی، ۱۴۰۰). این امر باعث می شود دانش آموزان نتوانند از پتانسیل کامل بازخورد برای بهبود عملکرد خود استفاده کنند. بنابراین، تقویت سواد بازخوردی معلمان، استفاده از ابزارهای خودکار برای ارائه بازخورد اولیه، و طراحی فعالیت هایی که امکان بازخورد همتایان (دانش آموز–دانش آموز) را فراهم می کنند، می تواند نقش بازخورد الکترونیکی در ارتقای پیشرفت تحصیلی را تقویت نماید.