بهبود درک مفاهیم کنترل فرآیند از طریق آموزش عملی: تجربه ای در تدریس مبحث افت فشار

پژوهش حاضر از نوع اقدام پژوهی است که با هدف بهبود یادگیری مبحث افت فشار در درس کنترل فرآیند در میان هنرجویان پایه یازدهم رشته صنایع شیمیایی هنرستان انجام شد. مسئله اصلی پژوهش آن بود که هنرجویان، علی رغم آشنایی نسبی با مطالب کتاب درسی، در درک عمیق، کاربردی و ارتباط دادن مفهوم افت فشار با محیط واقعی کار با دشواری مواجه بودند. از این رو، تلاش شد با طراحی و اجرای یک فرایند آموزشی نوآورانه، زمینه یادگیری موثرتر و معنادارتر فراهم شود. این پژوهش در آذرماه ۱۴۰۵ در آزمایشگاه مدرسه و با مشارکت ۹ هنرجو و ۳ هنرآموز همکار اجرا شد. برای رفع مسئله، طرح در سه مرحله طراحی گردید: آموزش نظری مفاهیم افت فشار، آموزش عملی با استفاده از دستگاه پیزومتر، و آموزش مسئله محور همراه با ایفای نقش تکنسین اتاق کنترل. در هر مرحله، از مشاهده، بازخوردگیری، فرم های ارزشیابی و تحلیل نظر هنرجویان و هنرآموزان برای بررسی میزان اثربخشی استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که آموزش صرفا نظری، اگرچه موجب آشنایی اولیه هنرجویان با مفهوم افت فشار می شود، اما برای درک کاربردی آن کافی نیست. در مرحله دوم، مشاهده عملی عملکرد دستگاه باعث افزایش توجه، علاقه و فهم عینی تر هنرجویان شد. در مرحله سوم، با اجرای سناریوی مسئله محور، هنرجویان توانستند آموخته های خود را در شرایطی نزدیک به محیط واقعی کار به کار گیرند و در زمینه تحلیل مسئله، تصمیم گیری، مشارکت گروهی و اعتمادبه نفس رشد قابل توجهی نشان دهند. نتایج بازخوردها و نمودارهای مقایسه ای نیز بیانگر روند صعودی کیفیت یادگیری و رضایت هنرجویان در مراحل مختلف اجرای طرح بود. در مجموع، نتایج این اقدام پژوهی نشان داد که ترکیب آموزش نظری با فعالیت عملی و شبیه سازی موقعیت های واقعی، روشی موثر برای آموزش مفاهیم تخصصی در هنرستان است و می تواند یادگیری را عمیق تر، کاربردی تر و پایدارتر سازد.

کلیدواژه ها:

افت فشار ، کنترل فرآیند ، آموزش پژوهی ، آموزش مسله محور ، صنایع شیمیایی