جنگل ورزی، استراتژی مبتنی بر طبیعت برای مدیریت ریسک آتش سوزی و تقویت پایداری اکوسیستم ها در برابر تغییرات اقلیمی

جنگل ورزی یا جنگل کاری کشاورزی (Agroforestry) به عنوان یک رویکرد یکپارچه که درختان، محصولات زراعی و دامداری را ترکیب می کند، نقش مهمی در کاهش ریسک آتش سوزی جنگل ها ایفا می نماید زیرا با مدیریت فعال پوشش گیاهی و زیست توده، تجمع سوخت های قابل اشتعال را محدود می سازد و بطور همزمان به پایداری اکوسیستم ها کمک می رساند. در مناطق مدیترانه ای اروپا، جاییکه تغییرات اقلیمی منجر به افزایش دما و کاهش بارندگی شده و در نتیجه دوره های آتش سوزی طولانی تر گردیده، سیستم های جنگل کاری کشاورزی با تشویق اشتغال روستایی و حذف پوشش گیاهی خشک از طریق چرای دام ها، ریسک وقوع آتش سوزی را بطور قابل ملاحظه ای پایین می آورد، بطوریکه بررسی های ده ساله جنگل های حوزه مدیترانه نشان دهنده سهم تنها شش درصدی این سیستم ها در کل آتش سوزی ها است، در حالیکه بوته زارها تقریبا نیمی از حوادث را به خود اختصاص می دهند. این رویکرد نه تنها با ایجاد زیستگاه های متنوع و کاهش وابستگی به ماشین آلات مکانیکی برای پاکسازی، مصرف سوخت های فسیلی را کاهش می دهد، بلکه با فراهم آوردن درآمد سالانه برای کشاورزان از طریق محصولات دامی، به حفاظت از تنوع زیستی و بهبود رفاه انسانی در برابر اثرات گرمایش جهانی به ویژه در مناطقی که ترک زمین های کشاورزی به دلیل پیری جمعیت و مهاجرت روستایی، منجر به انباشت زیست توده قابل اشتعال شده است، کمک شایانی می کند. علاوه بر این، ادغام جنگل کاری کشاورزی با راهکارهای مبتنی بر طبیعت مانند کاشت گونه های مقاوم به آتش و استفاده از آتش های کنترل شده، می تواند انتشار دی اکسیدکربن ناشی از آتش سوزی ها را مهار کند و اکوسیستم ها را در برابر تهدیدهای انسانی و طبیعی مقاوم تر سازد که این امر در نهایت به چرخه های پایدار کربن و مدیریت منابع طبیعی منجر می شود. پژوهش های اخیر بر روی سیستم های جنگل کاری کشاورزی نشان می دهند که مدیریت زیست توده از طریق بازیابی ضایعات کشاورزی و جنگلی، نه تنها ریسک وقوع آتش سوزی را با جلوگیری از سوزاندن در مقیاس محلی کاهش می دهد، بلکه به توسعه اقتصاد چرخشی و تولید انرژی تجدیدپذیر کمک می کند، بطوریکه با ایجاد زنجیره های تامین پایدار برای زیست توده می تواند سوخت های انباشته را به بازارهای انرژی هدایت کند و توسعه روستایی را تقویت نماید. این سیستم ها با ادغام چرای دام در جنگل ها مانند سیستم های دامداری جنگلی، زیست توده قابل اشتعال را کنترل می کنند و منظرهای مقاوم تری ایجاد می نمایند و از طریق تلفیق چرای دام ها همراه با هرس مکانیکی، هزینه های پیشگیری را کاهش داده و جوامع محلی را به شرکای کلیدی در مدیریت آتش تبدیل کرده است. یافته ها تاکید می کنند که جنگل کاری کشاورزی می تواند بخشی از استراتژی های جامع مدیریت منظر باشد و با ترکیب گونه های مقاوم به آتش مانند صنوبرهای بلند و انواع بلوط، همراه با فناوری های هوشمند مانند حسگرهای اینترنت اشیاء برای نظارت بر رطوبت، پیش بینی ریسک را بهبود بخشد و به کاهش شدت آتش سوزی ها تا حد قابل توجهی کمک کند و مزایای اقتصادی مانند ایجاد اشتغال و ارزش افزوده از زیست توده را در مناطق آسیب پذیر افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

جنگل ورزی ، آتش سوزی جنگلی ، مدیریت زیست توده ، کشاورزی پایدار