تحلیل وضعیت و راهبردهای ارتقای امنیت زیستی و پایداری امنیت غذایی در واحدهای پرورش طیور منطقه اورامانات با تاکید بر چالش های اقلیمی، ساختاری و مدیریتی

امنیت زیستی در واحدهای پرورش طیور گوشتی از ارکان اصلی پایداری تولید، سلامت محصول، و ثبات امنیت غذایی به شمار می آید. رعایت اصول امنیت زیستی نه تنها ضامن کنترل بیماری های شایع طیور همچون نیوکاسل و آنفولانزا است، بلکه پیوندی مستقیم با کارایی اقتصادی و تاب آوری زنجیره تولید گوشت مرغ دارد. منطقه اورامانات با ویژگی های خاص جغرافیایی و اقلیمی خود شامل توپوگرافی کوهستانی، پراکندگی واحدهای تولیدی، و محدودیت زیرساخت های دامپزشکی یکی از نمونه های چالش برانگیز در حفظ استانداردهای امنیت زیستی محسوب می شود. هدف این پژوهش، تحلیل جامع وضعیت امنیت زیستی در واحدهای پرورش طیور گوشتی اورامانات و تبیین راهبردهای بهبود پایداری و ایمنی غذایی جامعه محلی است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بهره گیری از روش های سنجش میدانی، شاخص های عملی امنیت زیستی شامل تراکم واحدها، مدیریت مواد زاید، کنترل رفت وآمد پرسنل، ضدعفونی مستمر جایگاه، عملکرد سیستم تهویه، ایمنی ورودی ها، و استفاده از واکسن های بومی را مورد ارزیابی قرار داده است. تحلیل یافته ها نشان می دهد که بخش عمده واحدهای پرورش طیور گوشتی در منطقه، با مشکلاتی مانند نبود سامانه ضدعفونی استاندارد، کمبود تجهیزات ایمنی، ضعف آموزشی در بین بهره برداران، هزینه بالای مکمل ها و واکسن ها، و عدم نظارت مستمر دامپزشکی مواجه اند. این وضعیت منجر به افزایش احتمال بروز بیماری های ویروسی، کاهش ضریب تبدیل خوراک به گوشت، و تهدید مستقیم امنیت غذایی خانوارهای منطقه می گردد. نتایج نشان داد که بهره گیری از نژادهای بومی مقاوم تر نظیر آرین، استفاده از جیره های غذایی اصلاح شده بر پایه منابع محلی (سورگوم، ذرت و تریتیکاله)، و توسعه سیستم های هوشمند پایش زیستی می تواند نقشی موثر در کاهش وابستگی به واردات نهاده ها و ارتقای کنترل بیماری ها ایفا کند. همچنین تحلیل اقتصادی داده ها بیانگر آن است که افزایش بهره وری در مدیریت امنیت زیستی، مستقیما موجب کاهش هزینه های مصرف دارو، کاهش تلفات، و تثبیت قیمت تمام شده گوشت مرغ می شود. در سطح سیاست گذاری، ایجاد شبکه های پایش دامپزشکی منطقه ای، آموزش مستمر مرغداران در زمینه اصول ایمنی زیستی، و طراحی سامانه رتبه بندی عملکرد واحدهای گوشتی به عنوان راهکارهای کلیدی پیشنهاد می شوند.

کلیدواژه ها:

امنیت زیستی ، طیور گوشتی ، اورامانات ، پایداری غذایی ، کنترل بیماری های طیور