اثر آلودگی عناصر سنگین در خاک بر ویژگی های خاک، رشد گیاه و سلامت زنجیره غذایی انسان

آلودگی خاک به عناصر سنگین یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی عصر حاضر به شمار می رود که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت خاک، رشد و عملکرد گیاهان زراعی و سلامت انسان اثر می گذارد. عناصر سنگینی نظیر کادمیوم، سرب، جیوه، آرسنیک، کروم، نیکل، مس و روی به دلیل وزن اتمی بالا، سمیت شدید و پایداری طولانی مدت در محیط، توانایی تجمع در خاک و ورود به زنجیره غذایی را دارند. منابع ورود این عناصر به خاک شامل فرآیندهای طبیعی مانند هوازدگی سنگ ها و همچنین فعالیت های انسان زاد نظیر معدن کاری، صنایع فلزی، مصرف بی رویه کودها و سموم شیمیایی و آبیاری با فاضلاب است. تجمع عناصر سنگین در خاک موجب تغییر در ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک شده و فعالیت میکروارگانیسم های مفید خاک را کاهش می دهد. از سوی دیگر، جذب این عناصر توسط گیاهان منجر به اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیک، کاهش فتوسنتز، بروز تنش اکسیداتیو و افت عملکرد محصولات کشاورزی می شود. انتقال عناصر سنگین از خاک به گیاه و سپس به انسان از طریق مصرف مواد غذایی آلوده، خطرات جدی برای سلامت انسان از جمله بیماری های کلیوی، عصبی، قلبی–عروقی و سرطان به همراه دارد. هدف از این مقاله، بررسی جامع منابع آلودگی عناصر سنگین در خاک، اثرات آن ها بر خاک و گیاه، و پیامدهای بهداشتی انتقال این عناصر در زنجیره غذایی انسان بر اساس یافته های علمی اخیر است

کلیدواژه ها:

عناصر سنگین ، آلودگی خاک ، سلامت خاک ، گیاهان زراعی ، زنجیره غذایی ، سلامت انسان