بهینه سازی تعامل ژنوتیپ و محیط کشت برای افزایش باززایی در ژینوژنز خیار (Cucumis sativus L.)

تولید هاپلوئید و دابل هاپلوئید از طریق ژینوژنز در خیار یک روش موثر برای تسریع خالص سازی ژنتیکی است که به طور قابل توجهی تحت تاثیر ژنوتیپ و شرایط محیط کشت قرار دارد. در این مطالعه، اثر همزمان ژنوتیپ و عوامل محیطی مانند تنظیم کننده های رشد (PGRs)، افزودنی ها، غلظت ساکارز و پیش تیمارهای حرارتی بر باززایی گیاهچه خیار بررسی شد. ژنوتیپ های مختلف خیار از جمله Sina، IL۶۹ و برخی لاین های محلی مورد استفاده قرار گرفتند. پارامترهای محیط کشت شامل انواع مختلف PGRs مانند TDZ، IAA، IBA و BAP/Kin، افزودنی هایی مانند AgNO₃ و PVP، غلظت ساکارز و پیش تیمار حرارتی ۳۵ درجه سانتی گراد به مدت سه روز در تاریکی بودند. نتایج نشان داد که القای جنین به TDZ وابسته است و بیشترین باززایی گیاهچه در غلظت های پایین TDZ و ترکیب مناسب اکسین و سیتوکینین مشاهده شد. همچنین، پیش تیمار حرارتی و افزودنی ها مانند AgNO₃ تبدیل جنین به گیاهچه را تسهیل کردند. غلظت بهینه ساکارز حدود ۳۰ گرم بر لیتر بود و پاسخ ها به شدت ژنوتیپ محور بودند. ژنوتیپ Sina باززایی بالای ۸۳ درصد و غالبا دیپلوئید داشت، در حالی که لاین های دیگر باززایی کمتری داشتند. این نتایج نشان می دهند که بهینه سازی پارامترهای محیطی و توجه به ژنوتیپ می تواند باززایی گیاهچه را بهبود بخشد و مبنای موثری برای تولید دابل هاپلوئید و تسریع برنامه های اصلاحی خیار فراهم کند.

کلیدواژه ها:

ژینوژنز ، باززایی ، خیار ، ژنوتیپ ، محیط کشت ، TDZ