ایمنی شغلی انسان محور در گذر از صنعت ۴.۰ به صنعت ۵.۰ (با رویکرد در صنایع ایران)

تحولات فناورانه ناشی از صنعت ۴.۰، با گسترش اتوماسیون، دیجیتال سازی و سیستم های هوشمند، تغییرات بنیادینی در ماهیت کار و محیط های کاری ایجاد شده است. با توجه به اینکه این تحولات به کاهش بسیاری از آسیب های فیزیکی و مکانیکی تبدیل می شوند، شواهد علمی نشان می دهد که هم زمان، ریسک های نوظهوری در حوزه های شناختی و روانی–اجتماعی کارکنان پدیدار می شوند و در مورد ایمنی های سنتی و سلامت شغلی به طور قابل توجهی مورد توجه قرار نمی گیرند. در واکنش به این چالش ها، مفهوم صنعت ۵.۰ با تاکید بر انسان محوری، تاب آوری و پایداری مطرح شده است و رویکردی مکمل برای باز تعریف ایمنی شغلی ارائه می دهد. بدین منظور، پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد مرور روایتی–تحلیلی، مطالعات منتخب از پایگاه های علمی معتبر را بررسی و یافته ها را در قالب مفاهیم مفهومی تحلیل کرده است. یافته ها نشان می دهند که تغییر نقش کارکنان به سمت وظایف نظارتی و تصمیم گیری، موجب افزایش بار شناختی، استرس دیجیتال و ریسک روانی – اجتماعی شده است و سیستم های مدیریت ایمنی موجود، آمادگی کافی برای مدیریت این ریسک های نوظهور ندارند. در نهایت، پژوهش حاضر نشان داد که گذر به سمت صنعت ۵ فرصتی برای بازتعریف ایمنی شغلی در ایران فراهم می آورد و ادغام اصول انسان محور در سیستم های مدیریت ایمنی، شرط اساسی برای توسعه محیط های کاری ایمن و پایدار در مسیر تحول دیجیتال کشور است.

کلیدواژه ها:

ایمنی شغلی انسان محور ، صنعت ۴.۰ ، صنعت ۵.۰ ، سلامت شغلی