نقش تاب آوری سازمانی در ارتقای ایمنی و بهداشت صنایع در مواجهه با حوادث شیمیایی در شرایط بحران

زمینه و هدف: صنایع شیمیایی و فرایندی به دلیل ماهیت مواد مورد استفاده، پیچیدگی تجهیزات و شرایط عملیاتی پویا، در زمره پرریسک ترین بخش های صنعتی قرار دارند. حوادثی نظیر نشت گازهای سمی، انفجار مخازن تحت فشار و واکنش های فرار می توانند در مدت کوتاهی به بحران های گسترده انسانی و زیست محیطی تبدیل شوند. در سال های اخیر، مفهوم تاب آوری سازمانی به عنوان رویکردی نوین برای افزایش ظرفیت سیستم ها در مواجهه با اختلالات پیچیده مطرح شده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل عمیق نقش مولفه های تاب آوری در ارتقای ایمنی و بهداشت حرفه ای صنایع شیمیایی است. روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع مروری نظام مند با تحلیل مضمون است. منابع از پایگاه های معتبر بین سال های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ استخراج شد. پس از غربالگری چندمرحله ای، ۶۲ مطالعه وارد تحلیل نهایی شدند. یافته ها: نتایج نشان داد مدیریت ریسک پیشگیرانه، فرهنگ ایمنی بالغ، پایش یکپارچه سلامت کارکنان و بهره گیری از فناوری های هوشمند چهار پیشران اصلی تاب آوری هستند. استقرار کامل PSM با کاهش ۳۰–۵۰ درصدی حوادث فرایندی همراه بوده است. بحث و نتیجه گیری: تاب آوری صنعتی زمانی محقق می شود که اجزای فنی، انسانی و سازمانی به صورت یکپارچه مدیریت شوند. گذار از رویکرد واکنشی به رویکرد پیش بین مبتنی بر داده، مهم ترین الزام صنایع پرخطر آینده است

کلیدواژه ها:

تاب آوری صنعتی ، ایمنی فرایند ، حوادث شیمیایی ، بهداشت حرفه ای ، مدیریت بحران