ارزیابی تاثیر توسعه و رشد هوشمند شهری بر کاهش مخاطرات و پیشگیری از بحران های شهری

رشد شتابان شهرنشینی در دهه های اخیر، شهرها را با چالش های گسترده ای در حوزه ایمنی و مدیریت بحران مواجه ساخته است. تمرکز جمعیت، توسعه کالبدی نامتوازن، گسترش پراکنده شهری، فرسودگی زیرساخت ها و تغییرات اقلیمی از جمله عواملی هستند که موجب افزایش آسیب پذیری شهرها در برابر بحران های طبیعی و انسان ساخت شده اند. در این میان، رویکرد رشد هوشمند شهری به عنوان الگویی نوین در برنامه ریزی و توسعه شهری، می تواند نقش موثری در پیشگیری از وقوع بحران ها و کاهش پیامدهای آن ها ایفا نماید. پژوهش حاضر با هدف بررسی ضرورت رشد هوشمند شهری در پیشگیری از بحران ها و ارتقای ایمنی شهری انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و کتابخانه ای است. داده ها از طریق بررسی منابع معتبر فارسی و لاتین در حوزه های ایمنی شهری، مدیریت بحران، برنامه ریزی شهری و توسعه پایدار گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که مولفه های اصلی رشد هوشمند شهری، از جمله کنترل پراکنش افقی شهر، توسعه فشرده ایمن، کاربری مختلط زمین، حمل ونقل پایدار، حفاظت از فضاهای باز و بهره گیری از زیرساخت های هوشمند، نقش معناداری در کاهش آسیب پذیری شهری و افزایش تاب آوری در برابر بحران ها دارند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که رشد هوشمند شهری تنها یک رویکرد کالبدی نیست، بلکه چارچوبی چندبعدی شامل ابعاد مدیریتی، اجتماعی و نهادی است که از طریق ارتقای حکمرانی شهری، مشارکت اجتماعی و افزایش آگاهی عمومی، می تواند زمینه پیشگیری موثر از بحران ها را فراهم سازد. در نهایت، پژوهش حاضر بر ضرورت ادغام اصول رشد هوشمند با سیاست های ایمنی و مدیریت بحران شهری، به ویژه در شهرهای ایران، تاکید نموده و پیشنهادهایی کاربردی در راستای تحقق شهرهای ایمن و تاب آور ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

رشد هوشمند شهری ، ایمنی شهری ، پیشگیری از بحران ، مدیریت بحران ، تاب آوری شهری