بازمهندسی زیست بوم یادگیری در عصر هوش مصنوعی مولد: فرصتها، مخاطرات و چارچوب های حکمرانی آموزشی

تحول سریع ابزارهای هوشمند به ویژه سامانه های مبتنی بر یادگیری ماشین و هوش مصنوعی مولد، زیست بوم یاددهی یادگیری را وارد مرحله ای نوین از بازمهندسی شناختی و فناورانه کرده است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی تبیینی، به بررسی عمیق کارکردهای شناختی، آموزشی و مدیریتی این ابزارها در بهبود کیفیت یادگیری پرداخته و همزمان چالش های ساختاری، اخلاقی و تربیتی ناشی از به کارگیری آن ها را واکاوی می کند. یافته های تحلیلی نشان می دهد ابزارهای هوشمند از طریق شخصی سازی تطبیقی محتوا، تحلیل کلان داده های آموزشی، بازخورد فوری، شبیه سازی های تعاملی و پشتیبانی شناختی، موجب افزایش کارایی یادگیری، ارتقای انگیزش درونی و تقویت یادگیری خودراهبر می شوند. در سطح کلان، این ابزارها امکان تصمیم سازی مبتنی بر داده را برای مدیران آموزشی فراهم کرده و به بهینه سازی طراحی برنامه های درسی کمک می کنند. چالش هایی نظیر وابستگی شناختی، کاهش مهارت های تفکر انتقادی در صورت استفاده غیرهدفمند، شکاف دیجیتال، سوگیری الگوریتمی، ابهام در مالکیت داده های آموزشی و مسائل مربوط به اصالت علمی و اخلاق پژوهش، تهدیدهای جدی برای عدالت آموزشی و سلامت فرایند یادگیری به شمار می آیند. مقاله پیشنهاد می کند که اثربخشی پایدار ابزارهای هوشمند مستلزم طراحی چارچوب های راهبری اخلاق محور، توسعه سواد هوش مصنوعی در میان معلمان و دانش آموزان، و بازتعریف نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر یادگیری عمیق است. ادغام هوشمندانه فناوری نه به عنوان جایگزین، بلکه به مثابه تقویت کننده عاملیت انسانی، می تواند مسیر تحول کیفی نظام های آموزشی را هموار سازد.واژگان کلیدی: ابزارهای هوشمند، یاددهی-یادگیری، انگیزش تحصیلی