روش های تدریس تعاملی برای آموزش بحران های اقلیمی و تغییرات آب وهوایی در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی روش های تدریس تعاملی برای آموزش بحران های اقلیمی و تغییرات آب وهوایی در کلاس درس انجام شد. تغییرات آب وهوایی به عنوان بزرگترین تهدید زیست محیطی قرن بیست و یکم، نیازمند آموزش موثر و جذاب به نسل جوان است، اما روش های سنتی تدریس (سخنرانی، کتاب درسی) نتوانسته اند دانش آموزان را به درک عمیق و اقدام عملی ترغیب کنند (احمدی و کجباف، ۱۴۰۲). در این مطالعه ترکیبی (کمی-کیفی) با استفاده از روش تحلیل محتوا و تکنیک دلفی سه مرحله ای، ابتدا با ۳۰ معلم علوم تجربی و متخصصان محیط زیست مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد و مهم ترین روش های تدریس تعاملی شناسایی گردید. سپس با مشارکت ۳۲ نفر از خبرگان (اساتید روش تدریس، معلمان برتر، متخصصان اقلیم شناسی)، این روش ها اولویت بندی شدند. یافته های پژوهش نشان داد که موثرترین روش های تدریس تعاملی برای آموزش بحران های اقلیمی به ترتیب عبارتند از: شبیه سازی و بازی های جدی (با میانگین ۸/۹۲ از ۹)، یادگیری مبتنی بر پروژه (۸/۸۵)، بحث و مناظره کلاسی (۸/۷۶)، تحلیل داده های واقعی و مدل سازی کامپیوتری (۸/۶۵)، و یادگیری خدمت محور (پروژه های عملی در جامعه) (۸/۵۴) (امیری و همکاران، ۱۴۰۰). همچنین، نتایج نشان داد که روش های تعاملی نسبت به روش های سنتی (سخنرانی، کتاب درسی) به طور معناداری باعث افزایش درک مفاهیم پیچیده اقلیمی (با اندازه اثر ۸۸/۰+)، افزایش انگیزه و نگرانی محیط زیستی (۹۲/۰+)، و افزایش تمایل به اقدام عملی و کاهش ردپای کربن (۸۴/۰+) می شوند (خدابخشی و همکاران، ۱۴۰۲). مهم ترین موانع پیاده سازی این روش ها عبارت بودند از: کمبود زمان (۸۴ درصد)، عدم آشنایی معلمان با روش های تعاملی (۸۰ درصد)، کمبود منابع و تجهیزات (۷۶ درصد)، و نبود محتوای بومی و به روز (۷۲ درصد). در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که آموزش بحران های اقلیمی نیازمند تغییر رویکرد از «انتقال اطلاعات» به «درگیری فعال و تجربه عینی» است و روش های تعاملی (به ویژه شبیه سازی و بازی های جدی) می توانند این تحول را محقق کنند.

کلیدواژه ها:

تغییرات آب وهوایی ، بحران اقلیمی ، روش های تدریس تعاملی ، آموزش محیط زیست ، شبیه سازی ، یادگیری مبتنی بر پروژه.