اثر مصرف شکر و شیرینی جات بر مخارج درمانی خانوار شهری ایران

مصرف بالای شکر به عنوان یکی از عوامل خطر اصلی در بروز بیماری های غیرواگیر، پیامدهای اقتصادی قابل توجهی بر نظام های سلامت تحمیل می کند. هدف این پژوهش، بررسی اثر مصرف شکر و شیرینی جات بر مخارج درمانی خانوار شهری ایران است. این مطالعه با استفاده از داده های پانل متوازن پرسشنامه هزینه-درآمد خانوار برای ۳۴۹۶ خانوار شهری در بازه زمانی ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ و به کارگیری روش اقتصادسنجی اثرات ثابت، به همراه اثرات ثابت سال، این رابطه را آزمون می کند. انتخاب مدل اثرات ثابت بر اساس نتیجه آزمون هاسمن (آماره ۳۷.۴۶۵، مقدار احتمال ۰.۰۰۰۴) تایید شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد ضریب متغیر مصرف شکر مثبت و در سطح یک درصد معنی دار است (۲۹۳.۱)، به گونه ای که با افزایش یک کیلوگرم در مصرف سالانه شکر خانوار، مخارج درمانی حقیقی آن به طور متوسط ۲۹۳ هزار تومان افزایش می یابد. همچنین تحصیلات سرپرست خانوار اثری دوگانه دارد؛ از یک سو با مخارج درمانی رابطه مثبت و از سوی دیگر با مصرف شکر رابطه منفی نشان می دهد. ضریب تعیین پایین مدل (۰.۰۱۶) بیانگر آن است که مصرف شکر هرچند اثری معنی دار دارد، اما تنها بخش کوچکی از تغییرات مخارج درمانی را تبیین می کند. داللت های سیاستی این پژوهش، ترویج فرهنگ سازی تغذیه ای در بلندمدت و به کارگیری ابزارهای اقتصادی نظیر مالیات بر شکر در کوتاه مدت را برای کاهش بار مالی سلامت بر خانوارها پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

مصرف شکر ، مخارج درمانی خانوار ، داده های پانل ، اثرات ثابت ، اقتصاد سلامت ، مالیات بر شکر