تحلیل نقش حکروایی هوشمند در ارتقا سطح توسعه شهری تهران

رشد شتابان شهرنشینی، پیچیدگی مسائل کلان شهری و تشدید چالش های زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی، ضرورت بازاندیشی در شیوه های سنتی مدیریت شهری را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، مفهوم «حکمروایی هوشمند» به عنوان رویکردی نوین، مبتنی بر بهره گیری از فناوری های اطلاعات و ارتباطات، مشارکت فعال شهروندان، شفافیت، پاسخگویی و تصمیم گیری داده محور، نقش مهمی در هدایت شهرها به سوی توسعه پایدار ایفا می کند. کلان شهر تهران به عنوان بزرگ ترین و پیچیده ترین نظام شهری کشور، با مسائلی نظیر آلودگی هوا، ترافیک، نابرابری های فضایی-اجتماعی، ناکارآمدی نهادی و فشار بر منابع طبیعی مواجه است که تحقق توسعه پایدار در آن را به یکی از مهم ترین دغدغه های مدیریت شهری تبدیل کرده است.هدف پژوهش حاضر، تحلیل رابطه بین مولفه های حکمروایی هوشمند و میزان تحقق ابعاد مختلف توسعه پایدار (زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی و نهادی) در کلان شهر تهران است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–کاربردی و با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و داده های موردنیاز از طریق مطالعات اسنادی، اسناد بالادستی شهری، گزارش های رسمی و نیز نظرسنجی از خبرگان و مدیران شهری گردآوری شده است. برای تحلیل داده ها از روش های آماری و مدل های تحلیلی مناسب استفاده شده و شاخص های حکمروایی هوشمند شامل شفافیت، مشارکت شهروندی، کارایی و اثربخشی، پاسخگویی، استفاده از فناوری های هوشمند و هماهنگی نهادی مورد بررسی قرار گرفته اند.یافته های پژوهش نشان می دهد که بین سطح تحقق حکمروایی هوشمند و میزان دستیابی به توسعه پایدار در کلان شهر تهران رابطه ای معنادار و مثبت وجود دارد. به ویژه مولفه هایی نظیر شفافیت اطلاعات، مشارکت الکترونیک شهروندان و تصمیم گیری مبتنی بر داده، تاثیر چشمگیری بر بهبود پایداری اجتماعی و نهادی داشته اند، در حالی که ضعف در یکپارچگی نهادی و نابرابری در دسترسی به زیرساخت های هوشمند، از موانع اصلی تحقق کامل توسعه پایدار به شمار می رود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تقویت زیرساخت های فناورانه، ارتقای سرمایه اجتماعی، اصلاح ساختارهای نهادی و توجه هم زمان به ابعاد مختلف پایداری می تواند زمینه ساز تحقق موثرتر توسعه پایدار در کلان شهر تهران از طریق استقرار حکمروایی هوشمند باشد. این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی علمی برای سیاست گذاران و مدیران شهری در جهت تدوین راهبردهای نوین مدیریت شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمروایی هوشمند ، توسعه پایدار ، مدیریت شهری ، کلان شهر تهران ، شهر هوشمند