پایش سلامت دام و واکسیناسیون در کنترل بیماری های مشترک (مروری بر چالش ها و راهبردOne Health)

بیماری های مشترک انسان و دام (Zoonoses) با پوشش بیش از ۶۰ درصد بیماری های عفونی انسانی و ۷۵ درصد بیماری های نوظهور، یکی از جدی ترین تهدیدهای سلامت عمومی، امنیت غذایی و اقتصاد جهانی محسوب می شوند. هدف این مطالعه، مروری بر نقش پایش سلامت دام و واکسیناسیون هدفمند در پیشگیری و کنترل این بیماری ها با تاکید بر رویکرد سلامت یکپارچه (One Health) است. این پژوهش به روش مروری و با جستجوی نظام مند در پایگاه های معتبر بین المللی و گزارش های سازمان جهانی بهداشت انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که بیماری هایی نظیر تب مالت، هاری، تب کریمه کنگو و آنفلوانزای پرندگان، شایع ترین و پرهزینه ترین بیماری های مشترک در ایران و جهان هستند. پایش مستمر دام امکان تشخیص زودهنگام کانون های بیماری را فراهم می کند و واکسیناسیون گسترده دام های اهلی، میزان موارد انسانی را تا ۷۰ تا ۹۰ درصد کاهش داده است. با این حال، چالش هایی نظیر مقاومت دارویی ناشی از مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ها در دامداری ها، پوشش ناکافی واکسیناسیون در مناطق روستایی و ضعف همکاری بین بخشی دامپزشکی، پزشکی و محیط زیست، موانع اصلی کنترل پایدار هستند. در مجموع، نتایج نشان می دهد که پایش نظام مند سلامت دام همراه با واکسیناسیون هماهنگ، پایه های اصلی پیشگیری از بیماری های مشترک را تشکیل می دهند و موفقیت این راهبردها در گرو پیاده سازی رویکرد یکپارچه One Health، تقویت سیستم های پایش الکترونیک، آموزش جوامع محلی و سیاست گذاری مبتنی بر شواهد است.

کلیدواژه ها:

بیماری های مشترک انسان و دام ، پایش سلامت دام ، واکسیناسیون ، سلامت یکپارچه ، تب مالت ، هاری