«نقش طرح واره های ناسازگار اولیه در پیش بینی فرسودگی هیجانی و رضایت از زندگی زوجین: مدل میانجی گری سبک های دلبستگی و تنظیم هیجان»

روابط زناشویی یکی از مهم ترین بسترهای تجربه سلامت روان، رضایت از زندگی و کارکرد هیجانی بزرگسالان است. با این حال، بسیاری از زوجین علی رغم تداوم زندگی مشترک، درجاتی از فرسودگی هیجانی، نارضایتی و کاهش کیفیت رابطه را تجربه می کنند؛ پدیده ای که هم بر سلامت فردی و هم بر پایداری خانواده تاثیرگذار است. پژوهش های روان شناسی بالینی و زوج درمانی نشان می دهد که ریشه بسیاری از این مشکلات را می توان در الگوهای عمیق شناختی–هیجانی شکل گرفته در دوران کودکی، یعنی طرح واره های ناسازگار اولیه، جست وجو کرد. این طرح واره ها به عنوان باورهای پایدار و هیجان بار درباره خود، دیگران و روابط، می توانند شیوه ادراک، تجربه هیجان و تعامل زوجین را در بزرگسالی تحت تاثیر قرار دهند.طرح واره های ناسازگار اولیه، به ویژه در حوزه هایی مانند طرد و رهاشدگی، نقص و شرم، بی اعتمادی، وابستگی و ایثار افراطی، می توانند زمینه ساز الگوهای ارتباطی ناکارآمد و تجربه مزمن فشار هیجانی در روابط زناشویی شوند. فعال شدن مکرر این طرح واره ها در تعامل با همسر، می تواند به فرسودگی هیجانی منجر شود؛ حالتی که با احساس تخلیه عاطفی، خستگی روانی، بی انگیزگی و کاهش توان همدلی همراه است. در عین حال، این فرایندها می توانند رضایت از زندگی زوجین را نیز کاهش دهند و احساس معنا، شادکامی و رضایت کلی از زندگی مشترک را تضعیف کنند.در این میان، نقش متغیرهای میانجی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. سبک های دلبستگی به عنوان الگوهای نسبتا پایدار ارتباطی، تعیین می کنند که افراد چگونه نزدیکی، حمایت، تعارض و فاصله هیجانی را در رابطه زناشویی تجربه کنند. شواهد پژوهشی نشان می دهد که طرح واره های ناسازگار اولیه با شکل گیری سبک های دلبستگی ناایمن در بزرگسالی ارتباط دارند و این سبک ها می توانند شدت فرسودگی هیجانی و نارضایتی زناشویی را تشدید کنند. افزون بر این، تنظیم هیجان به عنوان مجموعه ای از راهبردهای شناختی و رفتاری برای مدیریت هیجان ها، نقش کلیدی در نحوه مواجهه زوجین با تعارض ها و فشارهای هیجانی رابطه دارد. ضعف در تنظیم هیجان می تواند اثرات منفی طرح واره ها و دلبستگی ناایمن را بر پیامدهای روان شناختی رابطه تقویت کند.هدف پژوهش حاضر، تدوین و آزمون یک مدل ساختاری برای تبیین نقش طرح واره های ناسازگار اولیه در پیش بینی فرسودگی هیجانی و رضایت از زندگی زوجین با در نظر گرفتن نقش میانجی سبک های دلبستگی و تنظیم هیجان در زوجین شهر یزد است. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری انجام می شود. جامعه آماری شامل زوجین ساکن شهر یزد است که داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد و معتبر جمع آوری خواهد شد. انتظار می رود نتایج نشان دهد که طرح واره های ناسازگار اولیه به طور مستقیم و غیرمستقیم، از طریق سبک های دلبستگی و تنظیم هیجان، فرسودگی هیجانی و رضایت از زندگی زوجین را پیش بینی می کنند. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی علمی برای طراحی مداخلات زوج درمانی مبتنی بر طرح واره، دلبستگی و تنظیم هیجان در بافت فرهنگی شهر یزد فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

طرح واره های ناسازگار اولیه ، فرسودگی هیجانی ، رضایت از زندگی ، سبک های دلبستگی ، تنظیم هیجان ، زوجین ، شهر یزد