نگرش نسبت به شغل معلمی

نگرش به شغل معلمی یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه تربیت معلم و کیفیت آموزش است، اما اغلب پژوهش های داخلی آن را با رویکردی کمی و تقلیل گرایانه سنجیده اند. این مقاله با هدف واکاوی مفهومی، شناسایی عوامل زمینه ساز و بررسی نسبت نگرش با عمل تربیتی، به روش مرور مفهومی‑انتقادی و بدون اتکا به داده های آماری انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که نگرش به معلمی سازه ای چندلایه (شامل مولفه های شناختی، عاطفی و رفتاری) و پویاست که باید از مفاهیمی چون انگیزه، رضایت شغلی و تعهد سازمانی تفکیک شود. در بافت ایران، نگرش معلمی در کشمکش دو روایت فرهنگی‑تاریخی (معلم روشن گر در برابر معلم قربانی) شکل می گیرد و عوامل نهادی‑ساختاری مانند سیاست های تربیت معلم، نظام حقوق و تشکل های صنفی، همراه با فلسفه های ضمنی نگاه ابزاری در برابر نگاه تحول آفرین، بر آن تاثیر می گذارند. مهم ترین یافته مقاله آن است که رابطه نگرش مثبت با عمل تربیتی اثربخش خطی و خودکار نیست و «فاصله نگرش‑عمل» تحت تاثیر عواملی چون فشار ساختار متمرکز، کمبود مهارت های عملی و فقدان پشتیبانی حرفه ای ایجاد می شود. این فاصله قابل کاهش است، مشروط به آنکه نظام تربیت معلم به جای گفتمان های شعاری، بسترهای عمل موفق، حمایت جمعی و تامل حرفه ای را فراهم آورد. مقاله با پیشنهادهایی برای بازنگری در برنامه درسی تربیت معلم، تقویت تشکل های صنفی و انجام پژوهش های پدیدارشناختی و روایی به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

نگرش به شغل معلمی ، فاصله نگرش‑عمل ، تربیت معلم ، عوامل زمینه ساز نگرش ، تحلیل مفهومی ، بافت فرهنگی ایران.