ارائه مدل عوامل موثر بر توسعه خلاقیت دانش آموزان در مدارس ابتدایی

هدف اصلی پژوهش حاضر، ارائه مدلی جامع و ساختارمند از عوامل موثر بر توسعه خلاقیت و نوآوری دانش آموزان در مدارس ابتدایی بر اساس واکاوی متون روان شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی است. این تحقیق با اتکا به روش مروری-کتابخانه ای و از طریق تحلیل کیفی اسناد مکتوب، مبانی نظری و پیشینه های پژوهشی موجود سامان یافته است. یافته های حاصل از واکاوی متون نشان می دهد که فرآیند پرورش خلاقیت در دوره ابتدایی، پدیده ای تک عاملی نبوده بلکه خروجی یک سیستم پویا متشکل از عوامل کالبدی (انعطاف پذیری فضا، نور و مبلمان مدولار)، عوامل پداگوژیک (برنامه درسی فعال، بازی های آموزشی و روش های تعاملی) و عوامل روان شناختی-ارتباطی (کیفیت رابطه معلم-دانش آموز و هویت حرفه ای معلمان) است. انتقال از الگوهای سنتی آموزش به رویکردهای دانش آموزمحور، از طریق تقویت انگیزه درونی، ارتقای خودتنظیمی و ایجاد امنیت روانی کلاسی، بسترساز اصلی رشد تفکر واگرا، ایده پردازی و مهارت های حل مسئله در کودکان است. تحلیل پیشینه ها مشخص ساخت که مولفه هایی نظیر باورهای خودکارآمدی معلمان، شایستگی های دیجیتال آنان و سبک مدیریت دموکراتیک مدیران مدارس، به عنوان شتاب دهنده های این مدل، فرآیند توسعه خلاقیت جمعی را تسهیل می کنند. نتایج نهایی حاکی از آن است که خلاقیت سازه ای اکتسابی، سیستمیک و محیط پذیر است که هدایت اصولی مولفه های آن می تواند مدارس را به کانون های نوآوری تبدیل سازد. بر این اساس، بازطراحی معماری مدارس، توانمندسازی حرفه ای معلمان و تدوین برنامه های درسی مسئله محور، به عنوان راهکارهای اساسی جهت تحقق اهداف تحولی نظام تعلیم و تربیت معرفی می شوند.

کلیدواژه ها:

مدل خلاقیت ، مدارس ابتدایی ، یادگیری دانش آموزمحور ، تفکر واگرا ، رابطه معلم-دانش آموز.