توصیف تجربه های زیسته شهروندان از مفهوم (امنیت روانی ) در فضای بی دفاع شهری

چکیده (امنیت روانی به عنوان یکی از ابعاد بنیادین سلامت روان شهروندان، در فضاهای شهری که گاه با چالش هایی چون آسیب پذیری، ناامنی و فقدان حس تعلق همراه هستند، اهمیت دوچندانی می یابد. فضاهای بی دفاع شهری (Urban Non-defensible Spaces) که غالبا فاقد نظارت کافی، نورپردازی نامناسب، و یا حضور اجتماعی فعال هستند، می توانند بستری برای بروز احساس ناامنی روانی در میان شهروندان باشند. این پژوهش با هدف توصیف تجربه های زیسته شهروندان از مفهوم امنیت روانی در چنین فضاهایی، به دنبال درک عمیق تر از ابعاد کیفی و ذهنی این پدیده است. از منظر تجربه های زیسته، امنیت روانی نه تنها به معنای فقدان تهدیدات فیزیکی، بلکه در برگیرنده احساساتی چون تعلق خاطر، اطمینان، کنترل پذیری، و قابلیت پیش بینی محیط است.این مطالعه با اتخاذ رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری (Interpretive Phenomenological Analysis - IPA) به گردآوری و تحلیل تجربه های زیسته افراد پرداخته است. نمونه ای از شهروندان که به طور مکرر در فضاهای بی دفاع شهری حضور داشته اند، از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد که امنیت روانی در این فضاها تحت تاثیر عواملی چون کیفیت بصری فضا، سطح نظارت طبیعی و اجتماعی، حضور یا عدم حضور سایر افراد، حس مالکیت و تعلق به فضا، و همچنین تجربیات گذشته فرد قرار دارد. فضاهای بی دفاع، غالبا با احساساتی چون اضطراب، انزوا، بی اعتمادی، و احساس “بیگانگی” همراه هستند، در حالی که عناصری مانند نورپردازی مناسب، حضور فعالانه دیگران، و حس “نظارت” (هم توسط دیگران و هم توسط خود فرد) می تواند به ارتقای حس امنیت روانی کمک کند. درک این تجربیات زیسته، می تواند مبنایی برای طراحی فضاهای شهری ایمن تر، مطلوب تر و با حس تعلق بیشتر برای شهروندان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تجربه های زیسته ، فضای بی دفاع شهری ، پدیدارشناسی ، سلامت روان شهری ، حس تعلق ، حس نظارت.