بررسی تاثیر گسترش ویلاهای شخصی بر رکود هتل سازی و تضعیف زیرساخت های گردشگری پایدار در ایران

گسترش خانه های دوم و ویلاسازی شخصی در ایران طی دو دهه اخیر، به یکی از مهم ترین تحولات فضایی و اقتصادی در مناطق گردشگرپذیر کشور تبدیل شده است. رشد سریع سرمایه گذاری در ویلاهای شخصی، به ویژه در نواحی شمالی، کوهستانی و پیرامون کلان شهرها، الگوی سنتی توسعه گردشگری مبتنی بر اقامتگاه های حرفه ای را با تغییرات اساسی مواجه کرده است. در این میان، افزایش تمایل خانوارها به مالکیت اقامتگاه خصوصی، به تدریج موجب کاهش تقاضا برای اقامت هتلی و کاهش جذابیت اقتصادی سرمایه گذاری در صنعت هتل سازی شده است؛ روندی که می تواند زیرساخت های گردشگری پایدار را در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی تضعیف کند .پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعات اسنادی، منابع کتابخانه ای، تحلیل تطبیقی و رویکرد میان رشته ای، به بررسی تاثیر گسترش ویلاهای شخصی بر رکود هتل سازی و تضعیف زیرساخت های گردشگری پایدار در ایران می پردازد. در این مطالعه، ابعاد مختلف اقتصادی، کالبدی، اجتماعی و محیط زیستی این پدیده مورد تحلیل قرار گرفته و ارتباط میان رشد خانه های دوم، کاهش سرمایه گذاری مولد گردشگری و افت توسعه زیرساخت های اقامتی حرفه ای بررسی شده است.یافته های تحقیق نشان می دهد که گسترش ویلاسازی شخصی، از یک سو موجب انتقال بخش قابل توجهی از سرمایه های خانوارها و سرمایه گذاران به بازار غیرمولد املاک گردشگری شده و از سوی دیگر، با کاهش ضریب اشغال هتل ها، صرفه اقتصادی هتل سازی را کاهش داده است. این روند علاوه بر تضعیف گردشگری حرفه ای و کاهش اشتغال پایدار در بخش خدمات گردشگری، موجب پراکندگی فضایی سرمایه، افزایش مصرف منابع طبیعی، تخریب اراضی کشاورزی و فشار مضاعف بر منابع آب و محیط زیست مناطق گردشگرپذیر شده است .نتایج پژوهش نشان می دهد که ادامه روند توسعه بی ضابطه خانه های دوم، می تواند به تضعیف ساختارهای رسمی گردشگری، کاهش بهره وری اقتصادی سرمایه گذاری های گردشگری و افزایش ناپایداری فضایی و زیست محیطی در ایران منجر شود. بر این اساس، ضرورت تدوین سیاست های کنترلی برای مدیریت ویلاسازی، حمایت از توسعه هتل ها و اقامتگاه های حرفه ای، اعمال ابزارهای مالیاتی بر خانه های دوم و تقویت الگوهای گردشگری پایدار بیش از پیش احساس می شود.

کلیدواژه ها:

خانه های دوم ، ویلاسازی شخصی ، هتل سازی ، گردشگری پایدار ، سرمایه گذاری غیرمولد ، اقتصاد گردشگری ، توسعه فضایی ، محیط زیست ، ایران