میان آرمان شهرسازی و واقعیت اقتصادی: واکاوی دلایل شکست بخشی از پروژه های مسکن انبوه در ایران

پروژه های مسکن انبوه در ایران، به ویژه در قالب شهرهای جدید و طرح های دولتی بزرگ مقیاس، در دهه های اخیر به عنوان یکی از اصلی ترین ابزارهای پاسخ گویی به بحران مسکن مطرح شده اند. با این حال، بخشی از این پروژه ها با چالش هایی نظیر عدم استقبال سکونتی، شکل گیری واحدهای خالی و ضعف در پایداری اجتماعی–اقتصادی مواجه شده اند. این پژوهش با هدف واکاوی شکاف میان آرمان های شهرسازی و واقعیت های اقتصادی، به بررسی دلایل ناکامی نسبی پروژه های مسکن انبوه در ایران می پردازد. روش تحقیق به صورت توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مرور اسناد، گزارش های رسمی و مطالعات موردی شهرهای جدید ایران است.یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین عوامل شکست این پروژه ها شامل ناهماهنگی میان قیمت تمام شده و قدرت خرید خانوارها، ضعف در مکان یابی و فاصله از مراکز اشتغال، غلبه رویکرد کمی بر کیفیت زیست شهری، و فقدان زیرساخت های اجتماعی و خدماتی است. همچنین، سیاست های مسکن در ایران عمدتا تحت تاثیر نگاه عرضه محور و کمی قرار داشته اند که با انتقاداتی در ادبیات جهانی شهرسازی نیز مواجه است .در نتیجه، می توان بیان کرد که شکست بخشی از پروژه های مسکن انبوه نه صرفا یک مسئله اجرایی، بلکه حاصل یک شکاف ساختاری میان منطق اقتصادی، سیاست گذاری مسکن و آرمان های شهرسازی است. این شکاف منجر به شکل گیری فضاهایی شده که اگرچه از نظر کالبدی تکمیل شده اند، اما در سطح زیست پذیری و تقاضای واقعی با ناکارآمدی مواجه اند .

کلیدواژه ها:

مسکن انبوه ، شهرسازی آرمان گرا ، اقتصاد مسکن ، شهرهای جدید ، سیاست گذاری شهری ، ایران.