از زیست پذیری تا زیست گریزی: مطالعه تطبیقی شهرهای جدید مهستان، پرند و پردیس

شکل گیری شهرهای جدید در ایران با هدف کنترل رشد فزاینده کلان شهرها، پاسخ گویی به بحران مسکن و ایجاد الگوی سکونت متعادل در پیرامون شهرهای مادر دنبال شده است . با این حال، تجربه زیسته ساکنان در بسیاری از این شهرها نشان می دهد که میان اهداف اولیه برنامه ریزی (زیست پذیری شهری) و واقعیت عملکردی آن ها (گرایش به زیست گریزی و عدم ماندگاری جمعیت) شکاف معناداری وجود دارد.این پژوهش با هدف واکاوی این شکاف، به مطالعه تطبیقی سه شهر جدید مهستان، پرند و پردیس پرداخته است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی و تطبیقی بوده و داده ها بر اساس شاخص های زیست پذیری شهری شامل دسترسی به خدمات، کیفیت حمل ونقل، کیفیت محیطی، سطح خدمات شهری و میزان شکل گیری هویت اجتماعی مورد تحلیل قرار گرفته اند .یافته های پژوهش نشان می دهد که در هر سه شهر، اگرچه زیرساخت های کالبدی و مسکن تا حدی تامین شده است، اما ضعف در پیوندهای عملکردی، اشتغال محلی، و هویت اجتماعی موجب شکل گیری الگوی مشترک «زیست پذیری کالبدی / زیست گریزی عملکردی» شده است. به بیان دیگر، این شهرها از نظر فیزیکی قابل سکونت هستند، اما از منظر اجتماعی و اقتصادی، ظرفیت کافی برای ایجاد سکونت پایدار ندارند.در نتیجه، می توان گفت مدل فعلی توسعه شهرهای جدید در ایران با ناکامی نسبی در تحقق سکونت پایدار مواجه بوده و نیازمند بازنگری جدی در پیوند میان کالبد، اقتصاد و جامعه شهری است .

کلیدواژه ها:

شهرهای جدید ، زیست پذیری شهری ، زیست گریزی ، پرند ، پردیس ، مهستان ، سکونت پایدار ، مطالعه تطبیقی