بررسی تطبیقی مبانی و آثار خیار تاخیر در فقه امامیه و حقوق مدنی

خیار تاخیر، به عنوان یکی از خیارات مختص بایع، نقش موثری در تضمین تعادل قراردادی و حمایت از فروشنده در برابر عدم ایفای تعهدات ثمن از سوی مشتری ایفا می کند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی تطبیقی، به تبیین مبانی فقهی و آثار حقوقی خیار تاخیر در فقه امامیه و قانون مدنی ایران می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که اگرچه قانون مدنی ایران در مواد ۴۰۲ تا ۴۰۴، رویکردی هماهنگ با فقه امامیه در پذیرش این خیار اتخاذ کرده است، اما چالش هایی در نحوه اجرای آن به ویژه در بستر معاملات مدرن و ماهیت فوری یا تراخی بودن اعمال حق فسخ وجود دارد. در این مقاله ضمن واکاوی ادله ای نظیر قاعده «لاضرر» و روایات باب، تحلیل می شود که چگونه خیار تاخیر با عبور از بستر فقهی به یک سازوکار حمایتی در حقوق موضوعه تبدیل شده است. نتیجه نهایی بیانگر آن است که این خیار نه تنها یک قاعده ایذایی، بلکه ابزاری برای حفظ کیان قرارداد و جلوگیری از انجماد سرمایه است که نیازمند بازخوانی در پرتو تحولات حقوق تجارت نوین می باشد.

کلیدواژه ها:

خیار تاخیر ، فقه امامیه ، قانون مدنی ایران ، حق فسخ ، ثمن ، تعادل قراردادی