زیست خانوادگی و ارتباطات رسانه ای در زمان جنگ

این مقاله به واکاوی نسبت میان زیست خانوادگی و ارتباطات رسانه ای در بستر جنگ با روش مطالعات مرور منظم در بین پژوهش ها ارایه شده در پایگاههای علمی معتبر بین اللملی می پردازد. جنگ صرفا پدیده ای نظامی و امنیتی نیست، بلکه علاوه بر تاثیرات مشهود در لایه های اقتصادی، سیاسی ، فرهنگی در سطح اجتماعی عمیق ترین تاثیرات را برخانواده به عنوان سلول بنیادین جامعه و ساختار عاطفی، الگوهای تعاملی و مناسبات ارتباطی درون آن بر جای می گذارد. در این میان، رسانه ها به یکی از محوری ترین منابع اطلاع رسانی و از عوامل مهم در شکل دهی به ادراک، بروز هیجانات، نگرش ها و کنش های اعضای خانواده تبدیل می شوند. گسترش رسانه های دیجیتال و شبکه های اجتماعی در زمان جنگ سبب شده است تجربه زیسته جنگ برای خانواده ها در فرآیند ارتباطات دیجیتالی بیش از گذشته تحت تاثیر جریان مداوم اخبار، تصاویر خشونت آمیز، روایت های رسانه ای و شایعات قرار گیرد؛ امری که می تواند به تشدید اضطراب، احساس ناامنی و تنش روانی در سطح خانواده بینجامد. با این حال کارکرد رسانه ها دوگانه است و در کنار آثار منفی، از ظرفیت های مثبت نیز برخوردارند. رسانه ها می توانند در تقویت همبستگی اجتماعی، حفظ پیوند با اعضای دور از خانواده، شکل دهی شبکه های حمایت اجتماعی و انتقال پیام های امیدبخش نقش آفرین باشند. یافته ها نشان می دهد نحوه مدیریت، تفسیر و میانجی گری محتوای رسانه ای در درون خانواده از اهمیت اساسی برخوردار است. والدین به عنوان واسطه های ارتباطی، نقشی کلیدی در بازنمایی و توضیح اخبار جنگ برای کودکان، کاهش ترس ها و پیشگیری از تشدید پیامدهای روان شناختی منفی بر عهده دارند. افزون بر این، گفت وگوهای خانوادگی درباره رویدادهای جنگی می تواند بر صورت بندی ادراک واقعیت، سطح اضطراب و میزان تاب آوری اعضای خانواده تاثیرگذار باشد. این مطالعه با مرور ادبیات موجود نشان می دهد که بخش مهمی از پژوهش ها به طور مجزا بر پیامدهای روانی جنگ یا بر نقش رسانه ها تمرکز داشته و کمتر به بررسی هم زمان تعامل خانواده و رسانه در شرایط جنگ پرداخته اند. بر این اساس مقاله حاضر با برجسته سازی این خلا پژوهشی، در پی تبیین نقش ارتباطات رسانه ای در شکل دهی تجربه زیست خانوادگی در فرآیند جنگ و پیامدهای آن برای سلامت روان و تاب آوری خانوادگی و نحوه مصرف رسانه و پیامدهای آن بر روابط نظام خانواده است.

کلیدواژه ها:

زیست خانوادگی ، ارتباطات رسانه ای ، جنگ ، خانواده ، رسانه های دیجیتال ، شبکه های اجتماعی ، اضطراب ، تاب آوری خانواده ، سلامت روان ، نقش والدین ، حمایت اجتماعی