طراحی چارچوب تاب آوری راهبردی در نظام پرداخت ملی در برابر مکانیزم ماشه

در عصر حاضر، پدیده سلطه سازی از طریق وابستگی متقابل مالی به ابزاری راهبردی در رقابت های ژئوپلیتیک تبدیل شده و نظام های پرداخت را به عنوان شریان های حیاتی اقتصاد جهانی، در معرض تهدیداتی بی سابقه قرار داده است. مکانیزم ماشه در چارچوب برجام، نمونه ای عینی از یک شوک پارادایم شکن است که نه تنها نظم موجود را مختل می کند، بلکه بنیان های فکری حاکم بر امنیت مالی سنتی را دگرگون می سازد. این پژوهش با به کارگیری روش تحلیل تماتیک و بررسی اسناد معطوف به سناریوی فعال سازی این مکانیزم، در پی تدوین چارچوبی برای تاب آوری راهبردی در نظام پرداخت ملی است. یافته ها نشان می دهد که تاب آوری موثر در برابر چنین تهدیدات سیستماتیکی، مستلزم گذار از رویکرد انفعالی و اتکا به مفهوم سنتی بازگشت به وضعیت پیشین، به سوی یک راهبرد فعالانه و چندبعدی است. چارچوب پیشنهادی مبتنی بر پنج رکن اصلی است: ابعاد حقوقی- سیاسی و دیپلماتیک، راهبردهای مالی و توسعه شبکه های پرداخت، تاب آوری ساختاری نهادهای بانکی، راهبردهای ژئواکونومیک و تنوع بخشی تجاری و در نهایت، ابعاد اجتماعی-روانی و مدیریت بحران. تحقق این چارچوب، مستلزم استقرار یک حکمرانی چندلایه و آینده نگر با هماهنگی عمیق بین نهادهای پولی، امنیتی، دیپلماتیک و بخش خصوصی است. این پژوهش نتیجه می گیرد که تاب آوری راهبردی در نظام پرداخت، دیگر یک انتخاب فنی نیست، بلکه یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای حفظ حاکمیت اقتصادی و امنیت ملی در برابر ابزارهای نوین فشار ژئوپلیتیک است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری راهبردی ، نظام پرداخت ، مکانیزم ماشه ، شوک پارادایم شکن