سواد دیجیتال معلمان در عصر هوش مصنوعی مروری بر مفاهیم، فرصت ها، چالش ها و راهکارها

گسترش فناوری های دیجیتال و ظهور هوش مصنوعی، به ویژه هوش مصنوعی مولد، آموزش را وارد مرحله ای تازه کرده است؛ مرحله ای که در آن نقش معلم از انتقال دهنده اطلاعات به طراح تجربه های یادگیری، راهنمای تفکر انتقادی، تسهیل گر یادگیری شخصی سازی شده و ناظر اخلاقی استفاده از فناوری تغییر یافته است. در چنین شرایطی، سواد دیجیتال معلمان دیگر یک مهارت جانبی یا فنی صرف نیست، بلکه بخشی اساسی از شایستگی حرفه ای آنان محسوب می شود. هدف این مقاله، مرور تحلیلی مفهوم سواد دیجیتال معلمان در عصر هوش مصنوعی، تبیین ابعاد آن، بررسی فرصت ها و چالش های ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش و ارائه راهکارهایی برای ارتقای این سواد در نظام آموزشی است. این مقاله با روش مروری تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر فارسی و انگلیسی تدوین شده است. مرور ادبیات نشان می دهد که سواد دیجیتال معلمان در عصر هوش مصنوعی شامل مهارت های فنی، سواد اطلاعاتی، سواد رسانه ای، سواد داده ای، سواد هوش مصنوعی، اخلاق دیجیتال، طراحی آموزشی دیجیتال و تفکر انتقادی است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند در شخصی سازی یادگیری، تولید محتوای آموزشی، بازخورددهی، ارزشیابی تکوینی و حمایت از آموزش فراگیر نقش مهمی داشته باشد، اما در صورت نبود سواد دیجیتال کافی، چالش هایی مانند سوگیری الگوریتمی، اطلاعات نادرست، سرقت علمی، نقض حریم خصوصی و وابستگی افراطی به فناوری ایجاد می شود. نتیجه مقاله تاکید می کند که ارتقای سواد دیجیتال معلمان نیازمند سیاست گذاری منسجم، بازنگری در تربیت معلم، آموزش ضمن خدمت مستمر، تدوین چارچوب بومی شایستگی دیجیتال و توجه جدی به اخلاق هوش مصنوعی در آموزش است.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتال ، معلمان ، هوش مصنوعی ، شایستگی دیجیتال ، سواد هوش مصنوعی