بررسی نقش برنامه درسی پنهان در شکل گیری هویت اجتماعی و تاب آوری روانی دانش آموزان

برنامه درسی پنهان به مجموعه ای از ارزش ها، هنجارها، نگرش ها و الگوهای رفتاری اطلاق می شود که بدون آنکه به صورت رسمی در اسناد برنامه درسی ذکر شده باشند، در جریان تعاملات آموزشی و محیط مدرسه به دانش آموزان منتقل می شوند. این مولفه نامرئی نظام آموزشی می تواند نقشی بسیار مهم در شکل دهی هویت اجتماعی دانش آموزان و تقویت یا تضعیف تاب آوری روانی آنان ایفا کند. هدف این مقاله بررسی عمیق و تحلیلی نقش برنامه درسی پنهان در شکل گیری هویت اجتماعی و توسعه تاب آوری روانی دانش آموزان است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی توصیفی و مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات پژوهش انجام شده است. یافته ها نشان می دهد عناصر مختلفی مانند روابط معلم و دانش آموز، ساختار قدرت در مدرسه، فرهنگ مدرسه، شیوه های ارزشیابی، نظم و انضباط، تعاملات اجتماعی و الگوهای ارتباطی در کلاس درس می توانند از طریق برنامه درسی پنهان بر شکل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان اثر بگذارند. همچنین این عناصر با ایجاد احساس تعلق، خودکارآمدی، حمایت اجتماعی و مهارت های مقابله ای در تقویت تاب آوری روانی نقش مهمی ایفا می کنند. در مقابل، محیط های آموزشی اقتدارگرا یا تبعیض آمیز می توانند به شکل گیری هویت اجتماعی منفی و کاهش تاب آوری منجر شوند. نتایج این مطالعه نشان می دهد توجه آگاهانه سیاست گذاران آموزشی و معلمان به ابعاد پنهان آموزش می تواند به بهبود سلامت روانی، رشد اجتماعی و توانمندی های روان شناختی دانش آموزان کمک کند.کلیدواژه ها: برنامه درسی پنهان، هویت اجتماعی، تاب آوری روانی، فرهنگ مدرسه، جامعه پذیری آموزشی