نقش معلم در پرورش تفکر انتقادی

تفکر انتقادی به عنوان یکی از شایستگی های کلیدی قرن بیست و یکم، نقشی محوری در توانمندسازی دانش آموزان برای تحلیل، ارزیابی و بازسازی اطلاعات دارد. در این میان، معلم به عنوان مهم ترین عامل اجرایی در نظام آموزشی، نقشی بی بدیل در پرورش این مهارت ایفا می کند. این مقاله به بررسی ابعاد مختلف نقش معلم در پرورش تفکر انتقادی می پردازد و استدلال می کند که بدون بازتعریف نقش معلم از «انتقال دهنده دانش» به «تسهیل گر کاوشگری»، نمی توان انتظار تربیت شهروندانی نقاد و مستقل داشت. در این نوشتار، ابتدا پیشینه تحقیق در حوزه تفکر انتقادی و جایگاه معلم مرور می شود. سپس شش محور اصلی شامل: ایجاد محیط یادگیری مبتنی بر پرسش، الگوسازی تفکر انتقادی توسط معلم، طراحی تکالیف مسئله محور، استفاده از گفتگوی سقراطی و بحث های ساختاریافته، ارائه بازخورد فراشناختی، و ارزشیابی فرایندهای فکری به جای پاسخ های نهایی تحلیل می گردند. یافته های این مقاله نشان می دهد که موثرترین معلمان در پرورش تفکر انتقادی کسانی هستند که خود دارای باورهای معرفت شناختی پیچیده، تمایل به ابهام و توانایی مدیریت تضاد شناختی در کلاس هستند.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، نقش معلم ، پرسشگری ، گفتگوی سقراطی ، فراشناخت ، محیط یادگیری